Phaseolus vulgaris L. BİTKİSİNDE TALE GEN AİLESİ ÜYELERİNİN GENOM DÜZEYİNDE TANIMLANMASI, KARAKTERİZASYONU VE ABİYOTİK STRES ALTINDAKİ ROLLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR AVCI
Danışman: İlker Büyük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fasulye bitkisi gerek Dünya'da ve Türkiye'deki ekonomik değeri ve gerekse içerdiği besin miktarı açısından önemli bir bitkidir. Bitkilerin büyüme ve gelişmesinde TALE transkripsiyon faktörü gen ailesi önemli bir rol oynamaktadır. Literatüre bakıldığında TALE gen ailesi ile ilgili fasulyede yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Buradaki eksiklikten yola çıkılarak, bu tez çalışmasında, fasulyede TALE gen ailesinin 35 adet üyesi tespit edilmiştir. Yapılan biyoinformatik analizler sonucunda PvTALE gen ailesi üyelerinin BEL1-like (BLH/BELL homeodomain) ve KNOX (KNOTTED-like homeodomain) alt ailelerine ayrıldığı gözlenmiştir. Belirlenen ve tanımlanan PvTALE genlerinin filogenetik ilişkisi, intron-ekzon yapısı, proteinlerin korunmuş motifleri, kromozomdaki dağılımı, tandem ve segmental duplikasyonları ve seçilen 5 faklı tür ile fasulye arasındaki duplikasyona uğrayan gen çiftlerinin tespiti, promotör bölgesinde bulunan cis-element analizi, miRNA analizi ve üç boyutlu protein homoloji analizi gerçekleştirilmiştir. Fasulye bitkisi gelişimi, kuraklık stresi sırasında PvTALE genlerinin farklı düzenleyici rollerini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca fasulyede kuraklık stresi sonucunda artan prolin miktarı tespiti için prolin analizi yapılmıştır. RNA-seq kuraklık verileri kullanılarak seçilen genlerin kuraklık stresi altındaki ekspresyon seviyeleri qPCR analizi ile incelenmiştir. Sonuç olarak PvTALE genlerinin fonksiyonu, görevi, yapısı, korunmuş motif bölgeleri, abiyotik strese karşı oluşturdukları yanıtlar ve duplikasyon analizleri sonucunda fasulyedeki evrimi açıklanmıştır ve elde edilen bulguların ileride diğer araştırmacılar için faydalı olabileceği düşünülmektedir.