Cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenler ile bakım verenlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin, çocuk ve ergenlerin psikopatolojisi ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL ŞEN DEMİR
Danışman: Merve Çıkılı Uytun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızın birincil amacı cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenler ile bakım verenlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin birbirleriyle ve çocuk ve ergenlerin ruhsal bozukluklarıyla ilişkisini incelemektir. Ayrıca çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılığı ile mizaç ve karakter özellikleri, duygu düzenleme becerileri ve aile tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran, kliniğimizde takiplerine devam edilen, 11-18 yaş aralığında olan, cinsel istismar mağduru 56 çocuk ve bakım verenleri dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan her hastada sosyodemografik bilgi ve vaka formu doldurulmuştur. Çocuklara yönelik tanısal amaçlı bir görüşme olan Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) hem çocuklar hem de bakım verenler ile görüşülerek tamamlanmıştır. Çocuklara; Çocuk ve Ergen Dayanıklılık Formu, Çocuklar İçin Mizaç ve Karakter Envanteri, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği verilmiştir. Bakım verenlere ise Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri verilmiştir. Bulgular: Çocuk ve ergenlerdeki nörogelişimsel bozukluklar haricindeki aktif psikopatoloji varlığı ile bakım verenlerin psikolojik dayanıklılık toplam ve alt boyut (kendilik algısı, gelecek algısı, yapısal stil, sosyal yeterlilik, sosyal kaynaklar) puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyesi ile bakım verenlerin psikolojik dayanıklılık toplam ve alt boyut (kendilik algısı, gelecek algısı, yapısal stil, aile uyumu, sosyal kaynaklar) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin dayanıklılık seviyeleri ile duygu düzenlemenin içsel-işlevsel ve dışsal-işlevsel alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, içsel-işlevsel olmayan ve dışsal-işlevsel olmayan alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyeleri ile mizaç alt boyutu olan ödül bağımlılığı, sebat etme ve karakter alt boyutu olan kendini yönetme ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile psikolojik dayanıklılık seviyeleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin dayanıklılık seviyeleri ile Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği'nin Demokratik Tutum ve Eşitlik Tanıma alt boyut puanı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerin psikolojik dayanıklılık seviyesi ile bakım verenlerin kısa semptom envanterinin tüm alt boyut (anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon, hostilite) puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile duygu düzenlemenin içsel-işlevsel alt boyutu arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, içsel-işlevsel olmayan ve dışsal-işlevsel olmayan alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile karakter alt boyutu olan kendini yönetme arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çocuk ve ergenlerdeki aktif psikopatoloji varlığı ile bakım verenlerin kısa semptom envanterinin tüm alt boyut (anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon, hostilite) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar: Cinsel istismar belirlendikten sonra çocuk ve ergenlere ruhsal destek verildiği gibi bakım verenlere de ruhsal destek verilmesinin gerektiği düşünülmektedir. Çocuk ve ergenler ile bakım verenlerin dayanıklılığını arttırmayı amaçlayan müdahalelerin genişletilmesi hem yapılan müdahalelerin daha etkin olması hem de toplum sağlığı açısından ciddi önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Cinsel İstismar, Psikolojik Dayanıklılık, Çocuk ve Ergen, Bakım Veren, Mizaç ve Karakter, Duygu Düzenleme, Aile Tutumu