Afganistanda basın özgürlüğünün gelişimi ve medyanın güncel durumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYAL BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SHER KHAN AFGHAN
Danışman: ÇİLER DURSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Basın ve ifade özgürlüğü için dünyadaki tüm insanlar ve gazeteciler ülkelerinde iyi bir ifade özgürlüğüne sahip olmak ve seslerini duyurmak için var güçleriyle çalışırlar ve bu basın ve ifade özgürlüğü ile temel haklarından birisinden yararlanırlar. Bu durumdan ötürü Afganistan'daki gazeteciler ve halk her zaman hükümeti eleştirmektedir ki bunun nedeni demokratik bir Cumhuriyette basın ve ifade özgürlüğü hükümet tarafından ciddi şekilde sansürlenmektedir. Bu nedenle "Afganistan'da Basın Özgürlüğünün Gelişimi Ve Medyanın Güncel Durumu" konusunda bir araştırma yapılması gerekli görülmüştür. Böylece Afganistan'da basın ve ifade özgürlüğünün durumunun nasıl olduğu araştırılmış ve basın, medya sansürü ve ifade özgürlüğü üzerindeki kısıtlamalar Afganistan'da uygulanıyor mu? sorularına cevap aranmıştır. İlerleyen süreçte Afganlar ve Türkler, Afganistan'ın basın ve ifade özgürlüğünün geçmişteki ve günümüzdeki durumunu bilimsel bir çalışmaya dayalı olarak bilebileceklerdir. Bu araştırma, nitel bir araştırmadır. Araştırmada literatür taraması yöntemini kullanmıştır. Afganistan'da basın ve ifade özgürlüğü, Basın Kanunları ve kanun değişiklikleri ile ilgili Peştuca, Farsça, İngilizce ve Türkçe dillerinde çeşitli kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiş ve analiz edilmiştir. Araştırmanın bir de Empirik saha bölümü vardır. Medyada ifade özgürlüğü hakkında gazetecilerin bakış açısını öğrenmek için Afganistan'daki gazetecilerle mülakatlar yapılmıştır. Gazetecilerin görüşleri incelendikten sonra tüm materyaller bilimsel bir araştırma yöntemine göre analiz edilmiş ve düzenlenmiştir. Afganistan'daki hükümet sistemi bazı zamanlarda değişmiştir. Mutlak Monarşi, Cumhuriyet, İslam Emirliği ve mevcut İslam Cumhuriyeti gibi yönetimlerde, Afganistan'ın basın ve ifade özgürlüğü ve özellikle Monarşi ve İslam Emirliği döneminde ciddi bir şekilde sansürlenmiş ve baskı altına alınmıştır. Şu anki durumda ise Afganistan İslam Cumhuriyeti basın ve ifade özgürlüğüne daha fazla değer vermektedir ve hükümetin basına yönelik politikası da demokrasi ilkesine dayalı olarak yumuşaktır. Afgan gazeteciler de hükümetin genel politikasından memnundur. Sadece bilgiye erişimden memnun değillerdir. Çünkü bazı hükümet yetkilileri bilgileri zamanında vermemektedir. Afganistan'daki basında siyasi baskı düşüktür. Ama Taliban'a rağmen İŞİD terör örgütü ve bazı hükümet yetkilileri Afgan gazetecilerin hayatlarını tehlikeye atmıştır. Afganistan'da medyanın yapısına bakıldığında ise faaliyet gösteren 5 tür medya kuruluşu vardır. Her medyanın finansman kaynağı ve faaliyetlerin politikası açıktır. Örneğin, devlete bağlı medya kuruluşlarının tüm faaliyetleri hükümet politikası tarafından düzenlenir. Parti medyası, partiler tarafından düzenlenir ve parti politikasını dikkate alır. Bağımsız medya kuruluşları fonlarını reklamlardan alır. Bu medya kuruluşları özgürce çalışırlar. STK medyası, tek amacı bir projeyi iyileştirmek ve daha iyi sonuçlar elde etmek için STK'lar tarafından finanse edilmektedir. Afganistan için uluslararası medya da onu kuran ülkeler tarafından finanse edilmektedir. Hatta Taliban, İŞİD ve diğer grupların bile Afganistan'da medyası vardır. Böylelikle demokrasi ve hükümete karşı siyasi propaganda yapmaktadırlar.