Yüksek yağlı diyetle beslenen wistar ratlarında inülin desteğinin endokanabinoid düzeyi, karaciğer yağlanması ve insülin direnci üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, beslenme ve diyetetik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL MÜCAHİT ALPTEKİN

Danışman: Funda Pınar Çakıroğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) dünya genelindeki karaciğer hastalıklarının önemli nedenlerinden biridir. Hastalığın başlamasına ve ilerlemesine çeşitli moleküler mekanizmalar etkili olsa da kesin bir yolak henüz netlik kazanmamıştır. Güncel çalışmalarda NAFLD patolojisinde endokanabinoid sistemin de etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı yüksek yağlı beslenme modelinde inülin ilavesinin endokanabinoid sistem aracılığı ile NAFLD üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu çalışma inülinin endokanabinoid sistem yolağı ile NAFLD üzerindeki etkilerinin araştırıldığı ilk çalışmadır. Toplam 25 erkek Wistar türü rat dört gruba ayrılarak 12 hafta bu diyetler ile beslenmiştir; kontrol, kontrol+inülin, yüksek yağlı ve yüksek yağlı+inülin. Biyokimyasal parametreler tam otomatik biyokimya analiztörü ile ve insülin, leptin, ghrelin ve adiponektin düzeyleri Sandwich-ELISA yöntemi ile ratların serumlarında analiz edilmiştir. Karaciğer dokularının histopatolojik analizleri ve manyetik rezonans görüntüleme ile steatoz, lobüler inflamasyon ve toplam NAS değerleri belirlenmiştir. LC-MS/MS yöntemi ile karaciğer ve beyin dokularındaki Anandamid ve 2-Araşidonilgliserol endokanabinoid düzeyleri ölçülmüştür. Karaciğer ve beyin dokularında qPCR yöntemi ile Cnr1, Cnr2, Trpv1, Adrb3, Pnpla3, Gnas ve Adcy1 gen ekspresyon düzeyleri belirlenmiştir. 12. haftanın sonunda yüksek yağlı diyetle beslenen grubun steatoz skoru 2.66±0.42 ile diğer gruplardan anlamlı derecede daha yüksek olmuştur. İnülin obezite, HOMA-IR, serum trigliserit, toplam kolesterol, AST ve leptin düzeylerini olumlu etkilemiştir. Ayrıca inülin beyinde Adrb3, Gnas ve Adcy1 gen ekspresyonlarını, karaciğerde Cnr1 ve Pnpla3 gen ekspresyonlarını anlamlı derecede azaltmıştır. İnülin eklenen grupların karaciğer ve beyin dokularındaki 2-AG düzeyi daha düşük bulunmuştur. İnülin endokanabinoidler aracılığı ile karaciğerde NAFLD patogenezinde yer alan genlerin ekspresyonlarını etkileyerek NAFLD gelişimini önlemiştir ve bu çalışmanın sonuçları inülinin obezite, insülin direnci, dislipidemi ve NAFLD tedavisinde umut verici bir besin bileşeni olduğunu göstermektedir.