Narkotik antagonist bir etkin maddenin uzatılmış salım yapan enjekte edilebilir in situ implant formülasyonlarının tasarımı ve in vitro karakterizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Teknolojisi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ TEKTAŞ
Danışman: Nilüfer Yüksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Opioid ve alkol bağımlılığı ciddi bir sağlık sorunudur. Dünya çapında yaklaşık 275 milyon kişi, yani 15-64 yaş arası küresel nüfusun yaklaşık % 5,6'sı en az bir kere uyuşturucu madde kullanmıştır. Opioidler ise uyuşturucu kullanım bozukluklarının dahil olduğu ölümlerin % 76'sını oluşturarak en fazla zarar veren gruptur. Alkol kullanım bozukluklarının bir yıllık yaygınlığının Amerika bölgesinde % 5,2; Avrupa ülkelerinde % 5,5 ve Doğu Avrupa bölgelerinde % 10'un üzerinde olduğu tahmin edilmektedir ve kasıtlı yaralanmaların % 20-30'una; küresel ölümlerin ise % 3,6'sına neden olmaktadır. Naltrekson, μ, κ ve δ opioid reseptör bölgelerinde etkili olan psikoaktif maddelerin ve alkolün etkilerini bu reseptörlere yarışmalı olarak bağlanarak bloke etmektedir. Yoğun ilk geçiş etkisi nedeniyle biyoyararlanımı düşüktür ve oral yolla kullanımında plazma konsantrasyonunda dalgalanmalar meydana gelmektedir. Ayrıca oral yolla kullanılan tabletleri tedaviyi erken bırakma oranlarının yüksek olması ile ilişkilendirilmiştir. Bu nedenlerle karaciğerden geçişin elimine edildiği, sabit bir plazma konsantrasyonunun sağlanabildiği ve hastalara ilaç alma sorumluluğunun yüklenmediği, invaziv olmayan bir dozaj formu olan in situ oluşan jellerin hazırlanması hedeflenmiştir. Bu amaçla çözücü göçü ile çökme ve sıcaklık değişimi ile jelleşme olmak üzere iki farklı oluşum mekanizmasına sahip ve biyolojik olarak paraçalanabilir polimerler ve biyolojik olarak geçimli çözücüler kullanılarak in situ jel oluşturan formülasyonlar geliştirilmiş ve optimize edilmiştir. Formülasyonlar in vitro testlerle karakterize edilmiş; etkin madde salım mekanizması ve salım hızı uygun bulunan formülasyonda daha ileri tetkikler yapılmıştır. Sonuçta subkütan enjeksiyon hacmi sınırları dahilinde, 28 gün süresince etkin madde salımının sağlandığı, uygun viskozite ve enjekte edilebilirlik değerlerine sahip çözelti formunda bir in situ oluşan bir implant sistem geliştirilmiştir.