Organik temelli duman ekstraktlarının sebze tohumlarında yaşlanmanın tamiri ve fide kalitesi üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP GÖKDAŞ

Danışman: İbrahim Demir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma duman, karrikinolid (KAR1) ve hidropriming uygulamalarının etkisinin biber, kabak, lahana, tatlı mısır ve ıspanakta çimlenmeye ve fide gelişimine etkisini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma üç deneme safhasından oluşmaktadır. 1. denemede biber, kabak ve lahana tohumları 40℃'de yaşlandırıldıktan sonra tohumlara 30 dakika duman (buğday sapından üretilmiş), hidropriming (HP) ve bu ikisinin kombinasyonu ile ayrıca 10-7 M KAR1 uygulamaları yapılmış ve tohumların yaşlanması üzerine bu uygulamaların etkileri incelenmiştir. Deneme 2'de duman (20 ve 60 dakika), KAR1 (10-7M) ve hidropriming uygulamaları yapılan ıspanak ve tatlı mısır tohumları üç farklı sıcaklıkta (18, 24 ve 30℃) fide çıkış testine tabi tutulmuştur. 3. denemede ise 1 saat boyunca duman uygulanmış torf, %100, 50 ve 25 oranında uygulanmamış torf ile karıştırılarak seyreltilmiş, lahana, biber ve kabak tohumları bu torflarda yetiştirilerek fide çıkış testi uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre duman ve KAR1, yaşlandırmayı takiben kabak, lahana ve biber tohumlarında çimlenme, fide kalitesi ve çıkış hızını iyileştirmiştir (p≤0.05). Bu etki enzim aktiviteleri ile ortaya konmuştur. Özellikle KAR1 uygulaması enzimatik aktiviteyi arttırmıştır. İkinci denemenin sonuçları ıspanakta sıcaklık stresinde 20 dakika duman uygulamasının olumlu sonuç verdiğini göstermektedir (p≤0.05). 3. denemede ise dumanlı torfun %50 seyreltilmesinde ortalama fide çıkış zamanı azalmış ve fide ağırlığı olarak artmış ancak bu özellikler yüksek konsantrasyonda duman uygulanmış torftan olumsuz etkilenmiştir. Sonuçlar duman ve KAR1 uygulamalarının yaşlanmanın tamiri ve fide kalitesinin arttırılmasında kullanılabilecek uygulamalar olduğunu ortaya koymuştur.