Sıçan böbrek dokusunda karbon tetraklorür (CCl4) toksisitesine karşı melatonin ve D vitamininin koruyucu etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAFA MOHAMED ELMUSTAFA OSMAN ELMUBARAK
Danışman: Nesrin Özsoy Erdaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, sıçanlarda CCl4 ile oluşturulan nefrotoksisiteye karşı biyokimyasal, histokimyasal ve immünohistokimyasal parametreler kullanılarak melatonin ve D vitamininin koruyucu ve iyileştirici etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ağırlıkları 200-220 gr arasında değişen erişkin erkek Wistar albino sıçanlar kullanılmıştır. Sıçanlar yedi gruba ayrılmıştır: Mısır yağı kontrol, PBS+etanol kontrol, 10 haftalık CCl4 grubu, 10 haftalık CCl4 + melatonin grubu, 12 haftalık CCl4 + melatonin grubu, 10 haftalık CCl4 + D vitamini grubu ve 12 haftalık CCl4 + D vitamini grubu. Her deney grubu için 6 adet toplam 42 sıçan kullanılmıştır. CCl4 1.5 ml/kg dozunda haftada iki kez subkutan yolla, melatonin 10 mg/kg dozunda hergün subkutan olarak ve D vitamini 0.5 µg/kg dozunda intraperitonal olarak hergün verilmiştir. Deneyin sonunda ketamin/rompun anestezisi altında sıçanların kan örnekleri alınmış ve böbrek dokuları çıkartılmıştır. Kan serum örneklerinde üre, kreatinin ve glukoz ölçümleri yapılmıştır. Böbrek doku homojenatlarında malondialdehit, nitrik oksit, glutatyon, süperoksit dismutaz ve katalaz düzeyleri ölçülmüştür. Doku kesitleri Hematoksilen Eosin, Periyodik Asit Shiff ve Masson trikrom ile boyanmıştır. Katalaz ve kaspaz-3 enzim aktiviteleri immünohistokimyasal olarak incelenmiş ve kesitler ışık mikroskobu ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak CCl4 grubunda serum üre, malondialdehit (MDA) düzeylerinin arttığı glutatyon (GSH) ve süperoksit dismutaz (SOD) düzeylerinin azaldığı saptanmıştır. Histopatolojik olarak CCl4 verilen sıçanların böbrek doku kesitlerinin korteks bölgesinde belirgin glomerüler ve tübüler değişimler tespit edilmiştir. Tübüllerde dilatasyon, tübülo-interstisyel bölgelerde hemorajik alanlar, proksimal tübül hücrelerinde fırçamsı kenar kaybı, genel olarak proksimal ve distal tübül hücrelerinde şişme, vakuolizasyon ve ayrılma, glomerüler atrofi, belirgin glomerüler konjesyon, pariyetal tabakaya yapışma, Bowman kapsülü bazal membranında kalınlaşma ve kortiko-medüller bölgede interstisyel inflamatuvar hücre infiltrasyonu ve kollajen lif artışı saptanmıştır. Kesitlerde doku organizasyonunun bozulduğu ve Bowman kapsüllerinin bir araya toplandığı da dikkati çekmiştir. İmmünohistokimyasal olarak CCl4 uygulanan sıçanlarda yoğun kaspaz-3 immünreaktivitesi ve zayıf katalaz immünreaktivitesini saptanmıştır. Melatonin ve D vitamini uygulanan gruplarda dokudaki hasarının gerilediği ve doku bütünlüğünün kontrole yakın olduğu gözlenmiştir. Biyokimyasal analizlerin sonuçlarına göre CCl4 grubunda yüksek olan serum üre düzeyinin D vitamini uygulanmış gruplarda düştüğü, melatonin uygulanmış gruplarda ise değişmediği gözlenmiştir. Melatonin ve D vitamini tedavili her iki grupta da (10 ve 12 haftalık) böbrek dokusunda MDA düzeylerinin azaldığı ve kontrol gruplarına yakın olduğu tesbit edilmiştir. GSH düzeylerinin arttığı bulunmuştur. SOD düzeylerinin ise 10 haftalık D vitamini tedavili grupta ve 12 haftalık melatonin tedavili grupta artış gösterdiği dikkati çekmiştir. Elde edilen biyokimyasal ve histopatolojik bulgulara göre melatonin ve D vitamininin CCl4 ile oluşturulan oksidatif stres ve böbrek hasarını kısmen azaltabildiği ileri sürülebilir. İmmünohistokimyasal olarak da Kaspaz-3 immünreaktivitesi bakımından melatonin ve D vitamininin antiapoptotik etkiye sahip olduğu ifade edilebilir.