Bazı yabani Tulipa türlerinde in vitro soğancık üretimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK DOĞAN KALYONCU
Danışman: SEBAHATTİN ÖZCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de yaklaşık 10.014 adet civarında bitki türü bulunmakta olup bunlardan 3.000 kadarı da endemiktir. Bu tür zenginliği içinde yer alan ve ihraç edilen geofit (soğanlıyumrulu) bitkilerinin yeri büyüktür. Liliaceae familyasında bulunan bir geofit olan Tulipa (lale) ise gösterişli çiçekleri sebebiyle süs bitkisi olarak tarihten günümüze kadar artan bir ilgiye sahiptir. Geofitlerin düşük üretim hızları, kültüre alınarak geniş alanlarda üretilmelerinin önündeki en büyük engeli teşkil etmektedir. Bu çalışmada öncelikli olarak Türkiye'de doğal olarak yetişen gösterişli çiçeklerinden dolayı süs bitkisi olarak önemli bir potansiyele sahip endemik Tulipa sintenisii Baker ve Tulipa armena'nın olgunlaşmamış embriyolarından ilk kez in vitro soğancık üretimi yapılmıştır. Olgunlaşmamış embriyolar farklı oranlarda oksin ve sitokinin içeren MS (tek aşamalı protokol) ve N6 (4 aşamalı protokol) besin ortamlarında kültüre alınmıştır. Kültür başlangıcından 16 ay sonra 4 aşamalı protokolde T. sintenisii türünde eksplant başına ortalama 22.67 adet, T. armena'da ise 16.42 adet soğancık üretimi gerçekleşmiştir. T. sintenesii türünde tek aşamalı protokol kullanılarak ise 27.10 adet soğancık elde edilebilmiştir. Ayrıca T. humulis ve T. karamanica (=Tulipa cinnabarina)'da soğan pul yapraklarında in vitro çoğaltım denenmiş, enfeksiyon sorunu çözülememiştir. Bu çalışma sonucunda Tulipa sintenisii ve Tulipa armena türlerinde olgunlaşmamış embriyonun in vitro çoğaltım için en uygun eksplant olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: (1) Tulipa (2) geofit (3) mikroçoğaltım (4) olgunlaşmamış embriyo(5) soğancık