Telif haklarında eğitim istisnasına yönelik bir e-öğrenme ortamının geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED BAHADIRHAN AKTAŞ
Danışman: Hayriye Tuğba Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, akademisyenlerin telif hakları kapsamında yer alan eğitim istisnasına ilişkin bilgi gereksinimlerini belirlemek, bu gereksinimler doğrultusunda bir e-öğrenme ortamı geliştirmek ve geliştirilen ortamın etkililiğini değerlendirmektir. Çalışma, geliştirme araştırması yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüş olup nicel ve nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın gereksinim analizi aşamasında, telif haklarında eğitim istisnasına ilişkin alan yazın ve yargı kararları incelenmiş; ayrıca alan uzmanı hukukçularla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ardından akademisyenlerin mevcut durumlarını ve bilgi gereksinimlerini belirlemek amacıyla anket yoluyla 130 akademisyenden veri toplanmıştır. Belirlenen gereksinimler doğrultusunda, telif haklarında eğitim istisnasına ilişkin etkileşimli ve çoklu ortam destekli bir e-öğrenme ortamı geliştirilmiştir. Geliştirilen ortamın etkililiğini değerlendirmek amacıyla 33 akademisyen bu ortamdan yararlanmış; ön test–son test desenine dayalı akademik başarı testi uygulanmıştır. Bunun yanı sıra kullanıcı deneyimi, sesli düşünme protokolü ve sunucu izleme (log) kayıtları aracılığıyla elde edilen veriler de incelenmiştir. Araştırma bulguları, akademisyenlerin eğitim istisnasına ilişkin başlangıçtaki bilgi düzeylerinin sınırlı olduğunu; e-öğrenme ortamının kullanımı sonrasında ise bilgi düzeylerinde anlamlı farklılık görüldüğünü göstermektedir. Kullanıcı görüşleri, geliştirilen e-öğrenme ortamının öğrenme sürecini destekleyici, kullanışlı ve işlevsel bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, telif haklarında eğitim istisnasını hukuk alan yazınında yaygın olarak ele alınan normatif tartışmaların ötesine taşıyarak eğitim teknolojileri perspektifiyle ele alması ve akademisyenlere yönelik yapılandırılmış bir e-öğrenme ortamı sunması bakımından alan yazına özgün bir katkı sağlamaktadır.