Pınarbaşı karst kaynağının (Seydişehir, Konya) hidrograf-kemograf analizleriyle incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN SELİM ÇALLI
Danışman: MEHMET ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tez kapsamında Pınarbaşı karst kaynağının beslenme ve boşalım ilişkisinin kurulabilmesi için kaynak hidrografları ve kemografları incelenmiştir. Hidrograflar yağış-kaynak boşalımı ilişkisi ve çekilme eğrisi analizleri olarak detaylandırılmıştır. Kaynak boşalımının yağışlara verdiği tepkinin akiferdeki doluluk oranı ile ilişkili olduğu, çekilme eğrisi analizleri ile kaynağın laminar ve türbülanslı boşalım yaptığı belirlenmiştir. Pınarbaşı karst kaynağının en yüksek boşalımı Mart 2017'de 8.700 l/s ile gerçekleşmiş olup, söz konusu dönemde kaynağın iki farklı türbülanslı (ve) ve iki farklı laminar (1 ve 2) akım rejiminde boşalım yaptığı tespit edilmiştir. Fırtına akış dönemindeki boşalım analizleri baz alınarak akiferin toplam rezervi 5,48.106 m3 olarak hesaplanmıştır. Kemograf analizleri yağış-kaynak boşalımı-özgül elektriksel iletkenlik analizleri, su kimyası analizleri, izleme deneyi ile detaylandırılmıştır. Kaynağın beslenme bölgesinde yer alan kayaçlarda ve kaynak tarafından taşınmış kum boyu sedimanlarda petrografi ve XRD analizleri yapılmıştır. Kaynak boşalım noktasında biriken kumların Seydişehir, Polat, Çataloluk ve Çobanağacı formasyonları ile Dipsiz Göl ofiyolitlerine ait olduğu belirlenmiştir. Askı maddelerde yapılan SEM-EDS analizleri ile kalsit taneciklerinin yüzeylerinde karstlaşmaya bağlı çözünme izleri ve ipliksi kil mineralleri tespit edilmiştir. Kaynak sularında toplam askı katı miktarı (TSS) fırtına dönemleri ile doğrudan ilişkili olup, akifer rezervinin dolu ya da boş olmasına bağlı olarak kaynakta görülme zamanı değişmektedir. Kaynağın su tipi Ca-HCO3 olarak belirlenmiştir. Yeraltı suyu akiferde su-kayaç etkileşimi bakımından yeterli zamanı bulamadığından kalsit ve dolomit minerallerince doygunluğa ulaşamamış olup, akiferde çözünme devam etmektedir. İzleme deneyi sonucunda Muharrem düdeni ile Pınarbaşı, Fası Boğazı ve İçerikışla kaynakları arasında hidrolik bağlantı olduğu belirlenmiştir. Karst akifer sisteminde, Muharrem Düdeni ile Pınarbaşı Kaynağı arasında ortalama yeraltı suyu akım hızı 1.820 m/gün olup, bölgede yeraltı suyu akımı genellikle GB'dan K, KD ve D yönlerine doğrudur. Kaynak boşalım debisi Seydişehir Meteoroloji İstasyonu yağış verileri ile doğrudan ilişkilidir.