Beliren yetişkinlik döneminde üstbilişsel farkındalık profillerinin akademik benlik algısı ve eğitimsel kimliğe göre değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLAY KÖSEMAN KÖSE
Danışman: Gülendam Akgül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin Üstbilişsel Farkındalık örüntülerini kişi merkezli bir yaklaşımla incelemektir. Ayrıca elde edilen Üstbilişsel Farkındalık gizil alt gruplarının Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından ele alınması da amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak Eğitimsel Kimlik Süreçleri Ölçeği Geçiş Sonrası Formunun Türkçeye ve üniversite bağlamına uyarlanması gerçekleştirilmiş. Ardından uyarlanan ölçek de kullanılarak ana çalışma yürütülmüştür. Ana çalışmanın örneklemi 18-30 yaş aralığındaki 524 üniversite öğrencisinden oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Bilişötesi Farkındalık Envanteri, Akademik Benlik Algısı Ölçeği ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri Ölçeği Geçiş Sonrası Formu kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında uyarlanan ölçeğin geçerlik ve güvenirliği Doğrulayıcı Faktör Analizi ile kontrol edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, ana çalışmanın amacı doğrultusunda, Üstbilişsel Farkındalık gizil alt grupları Örtük Profil Analizi kullanılarak incelenmiştir. Profillerin Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından farklılaşması Bolk, Croon, Hagenaars Yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin Üstbilişsel Farkındalık düzeyleri açısından heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir. Buna göre Üstbilişsel Farkındalık; Düşük, Orta ve Yüksek düzey olmak üzere üç farklı profile ayrışmaktadır. Profiller Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından incelendiğinde; Düşük Düzey Profilden Yüksek Düzey Profile doğru gittikçe Akademik Benlik Algısı, Derinlemesine Keşif Süreci ve Bağlanmayla Özdeşleşme Sürecinin arttığı; Kendinden Şüphe Sürecinin azaldığı görülmüştür. Yeniden Değerlendirme Sürecinin ise, profiller arasında anlamlı bir fark göstermediği anlaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde üstbilişsel farkındalığın, akademik benlik algısı ve eğitimsel kimlik süreçleri açısından farklılaşan, çok boyutlu ve heterojen bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır.