Kirmir Çayı su, sediment ve balık (Squalius pursakensis, capoeta baliki) örneklerinde bazı antropojenik kirleticilerin tespiti ve ekotoksikolojik etkilerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PINAR ARSLAN

Danışman: SANİYE CEVHER ÖZEREN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Doktora tezi kapsamında Kirmir Çayı'nda belirlenen altı istasyondan alınan su, sediment ve balık (Capoeta baliki, Squalius pursakensis) örneklerinde; kalıcı organik kirletici (poliklorlu bifeniller-PCB, polibromludifenileterler-PBDE, organik klorlu pestisitler-OK) varlığı GC-MS cihazı kullanılarak araştırılmış ve kirleticilerin ekotoksikolojik etkileri, toplanan balık örneklerindeki histopatolojik değişiklikler, kondisyon faktörü, yaş-eşey durumu arasındaki ilişki yönünden değerlendirilmiştir. Su, sediment ve balık örneklerinden kalıntı analizi sonucunda elde edilen değerler toplam olarak incelendiğinde %78.14 oranında PAH, %17.67 oranında OK, %2.79 oranında PCB ve %1.40 oranında PBDE maddelerine rastlanılmıştır. Histopatolojik incelemeler sonucunda her iki balık türünde karaciğer, solungaç ve beyin dokularında hiperemi bulgusu, solungaçta sekonder lamellerde epitel hiperplazi, karaciğerde hidropik dejenerasyon, böbrekte tübüler dejenerasyon oluşumlarında rastlanılmıştır. Kalıntı analizi, balık biyolojik özellikleri karşılaştırıldığında yaş, eşey ve kondisyon faktörüne bağlı bir fark gözlenmezken (p>0.05), histopatolojik oluşumlar ile karşılaştırıldığında Squalius pursakensis'in karaciğer ve solungaç bulgularında fark gözlenmiştir (p<0.05).