Prediyabetik bireylerde roziglitazon kullanımının etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİNE ÖZDUMAN CİN
Danışman: SEVİM GÜLLÜ
Özet:Prediyabetik Bireylerde Roziglitazon Kullanımının Etkinliğinin Değerlendirilmesi Assesment of Using Rosiglitazone in Patients with Pre-Diabetes Bozulmuş açlık glukozu ve bozulmuş glukoz toleransı günümüzde prediyabet olarak tanımlanmaktadır. Kardiyovasküler risk faktörlerinin bir arada kümelendiği durum ise metabolik sendrom olarak adlandırılmaktadır. Her iki klinik tabloda mortalite ve morbiditesi fazla olan KVH ve diyabet gelişimi için yüksek risk taşımaktadır. Prediyabetik ve metabolik sendromlu hastalar için birinci basamak tedavi diyet ve egzersizden oluşan yaşam tarzı değişiklikleridir. Yüksek riskli hastalarda yaşam tarzı değişiklikleri ile tip 2 diyabetin önlenebileceği gösterilmiştir. Ancak yaşam tarzı değişikliğinin zorluğu ve çoğu kişi tarafından devam ettirilememesi nedeniyle insülin duyarlılığının artırılması gibi metabolik sendromun altında yatan patojenik mekanizmaları düzenleyebilecek özgül ilaçların gelişimi önemlidir. Roziglitazon, tiazolidinedion grubu insülin duyarlılaştırıcı antidiyabetik bir ajandır. Tip 2 diyabetli hastalarda glisemik kontrol dışında lipid profili, kan basıncı, albumin atılımı, inflamasyon, fibrinolitik sistem üzerine olumlu etkileri bildirilmiştir. Çalışmamızda metabolik sendromun birden fazla bileşeni üzerinde etkili olabilecek tek bir ajan olarak roziglitazonun etkinliği ve güvenirliğini değerlendirmeyi amaçladık. Prediyabetik olan ve metabolik sendrom tanısı konan 5'i erkek, 28'i kadın toplam 33 hasta değerlendirildi. Tüm hastalar on haftalık 4mg/gün roziglitazon tedavisinden önce ve sonra insülin direnci, glisemi düzeyi, lipid profili, kan basıncı, albumin atılımı, infiamatuar belirleyiciler, PAI-1, fibrinojen, D-Dimer, adiponektin, leptin, GLP-1, ürik asit ve homosistein seviyesi açısından incelendi. HOMA indeksi, glikozile hemoglobin seviyeleri, açlık plazma glukozu, sistolik ve diastolik kan basıncı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldı. 2 saatlik karışık öğün tolerans testi ile belirlenen glukoz ve insülin için eğri altında kalan alan değerleri tedavi ile bazale göre anlamlı derecede azalırken (her ikisi içinde P<0,001) 35adiponektin ve GLP-1 eğri altında kalan alanları bazale göre anlamlı derecede arttı (adiponektin için p<0,001, GLP-1 için p <0,05), C peptit ve leptinin eğri altında kalan alan değeri ise tedavi ile değişmedi. Hem açlık GLP-1 düzeyleri hem de GLP- 1 eğri altoda kalan alam ile HOMA arasında negatif korelasyon saptandı (açlık GLP-1 için r=-0,458 p=0,007; GLP-1 eğri altoda kalan alam için r=-0,4605 p=0,007). İnflamatuar belirleyicilerden KVH için bağımsız bir risk faktörü olan CRP ve IL-6 düzeyi tedavi sonrasında anlamlı derecede azaldı. HOMA ile belirlenen insulin direnci ile IL-6 arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0.404 ve p<0,05). TNF a düzeyi ve yine KVH için önemli bir risk faktörü olan homosistein seviyesinde roziglitazon tedavisi ile anlamlı değişiklik bulunmazken İD'nin bağımsız bir belirleyicisi ve KVH için risk faktörü olarak önerilen ürik asit düzeyleri belirgin şekilde azaldı. Metabolik sendromlu hastalarda plazma seviyesinin arttığı bildirilen PAI-1 düzeyinde anlamlı değişiklik saptanmamakla birlikte fibrinojen seviyesinde saptanan anlamlı azalmanın (p<0,001) ve D-Dimer düzeyinde saptanan anlamlı artışın (p<0,001) kuagulabilite eğilimindeki azalmayı yansıtabileceği düşünüldü. Elde edilen bu bulgular prediyabetik bireylerde ve MetS'u olan hastalarda diyabet gelişiminin ve makrovasküler komplikasyonların gelişmesinin roziglitazon tedavisi ile azaltılabileceğini düşündürmektedir. Total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve TG düzeylerinde tedavi öncesi ve sonrasında anlamlı fark bulunmadı. Spot idrarda bakılan albumin kreatinin oram başlangıçta hafifçe azaldı ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Bu çalışmanın sınırlayıcı faktörleri randomize olmaması ve kontrol grubunun olmamasıdır. Hasta sayımız nispeten az ve tedavi süremiz kısadır. Bununla birlikte prediyabetik Met.S'lu bireylerde roziglitazonun etkinliği oldukça kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Roziglitazonun prediyabetik metabolik sendromlu bireylerde insülin direnci ve glisemik kontrol, kan basıncı, protrombotik durum, inflamasyon, ürik asit, adiponektin ve GLP-1 seviyeleri üzerine olumlu etkileri saptanmıştır. Bu olumlu etkilerden roziglitazonun insülin direncini azaltması yanında PPAR y üzerinden doğrudan etkileri de sorumlu gibi görünmektedir. 36Anahtar Kelimeler: insulin direnci, metabolik sendrom, roziglitazon, adipokinler, glukagon benzeri peptit-1, kardiyovasküler risk faktörleri. Key Words: insulin resistance, metabolic syndrome, rosiglitazone, adipokins, glucagon like peptide- 1, cardiovascular risk factors. 37