Klasik Konjenital Adrenal Hiperplazili Adolesan Kızlarda Saldırganlık Düzeyinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RECEP OĞUZHAN IŞIK
Danışman: Zehra Aycan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH) adrenal bezde mineralokortikoid, glukokortikoid ve seks steroidlerin sentezi için gerekli enzimlerden birinin kalıtsal eksikliği ve fonksiyon bozukluğu sonucu ortaya çıkan, otozomal resesif kalıtım gösteren hastalıklardır. En sık nedenleri 21 hidroksilaz (21OH) ve 11 beta hidroksilaz (11βOH) eksikliğidir. Ağır form olan klasik KAH'da antenatal androjen maruziyetine bağlı dış genitalya ve beyinde virilizasyon meydana gelmektedir. Androjenlerin beyin virilizasyonuna etkisinin davranışlara nasıl yansıdığı ile ilgili çalışmalar az olup, adolesan döneme odaklanan bir çalışma bulunmamaktadır. Amaç: Çalışmamızda 21OH ve 11βOH eksikliğine bağlı klasik KAH'lı adolesan kızlarda saldırganlık düzeyinin değerlendirilmesi ve saldırganlığa etki edebilecek hastalık ile ilgili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya 21OH eksikliği ve 11βOH eksikliğine bağlı klasik KAH tanısı alan 13-20 yaş aralığındaki adolesanlar dahil edildi. Klasik KAH tanılı 20 kız, 20 erkek hasta ile aynı yaş grubundan 20 sağlıklı kız ve 20 sağlıklı erkek çalışmaya alındı. Grupların saldırganlık düzeyini değerlendirmek amacıyla 'Buss Perry Saldırganlık Ölçeği' kullanıldı. Ölçek tüm adolesanlara aynı araştırmacı tarafından yüz yüze uygulandı. Buss Perry Saldırganlık Ölçeği fiziksel saldırganlığı, düşmanlık, düşmanlık öfke, sözel saldırganlığı ölçen 4 alt gruptan oluşmaktadır. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun incelenmesinde Shapiro-Wilk testinden yararlanıldı. Ölçek puanlarının gruplar arasındaki karşılaştırmalarında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanıldı. Sürekli verilerin iki grupta karşılaştırılmasında normal dağılıma uyan verilerde t testi, normal dağılmayan verilerde Mann Whitney U testi kullanıldı. Nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında (çapraz tablolarda) Ki-Kare ve Fisher's Exact test kullanıldı. Ölçek puanları ile sürekli veriler arasındaki ilişkiler Pearson/Sperman's Korelasyon katsayısı ile değerlendirildi. Değerlendirmelerde IBM SPSS Statistics 20 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 kabul edildi Bulgular: Klasik KAH tanılı kız hastalarımızın yaş ortalaması 16,3±2,65 yıl, erkek hastamızın yaş ortalaması 16,60±2,41 yıl, sağlıklı kız grubumuzun yaş ortalaması 16,00±2,17 yıl, sağlıklı erkek grubumuzun yaş ortalaması 16,30±1,94 yıldı. Grupların yaş ortalamaları açısından anlamlı fark bulunmamış olup homojen dağılım gösteriyorlardı. Klasik KAH kız adolesanların saldırganlık ölçek puanları 73,25±14,61, sağlıklı kızların 74,05±11,20, KAH'lı erkeklerin 71,50±14,79, sağlıklı erkeklerin 75,25±14,46 olup toplam puanları arasında fark bulunmadı (p=0,855). KAH'lı kız, KAH'lı erkek, sağlıklı kız ve sağlıklı erkek çocukların fiziksel saldırganlık, düşmanlık, öfke ve sözel saldırganlık puanları arasında anlamlı fark bulunmadı (sırasıyla; pfiziksel=0,265, pdüşmanlık=0,301, pöfke=0,713, psözel=0,356). Tüm KAH'lı adolesanlarda yaş ile sözel saldırganlık puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (p=0,007). Yaş arttıkça sözel saldırganlık puanları da artmaktaydı. Yaş ile diğer ölçek puanları arasında ise korelasyon saptanmadı. Ölçek puanları ile tanı anında hastaların ACTH, kortizol, 17 hidroksiprogesteron (17OHP), testosteron, plazm renin akitvitesi (PRA) değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Tanı anında aldosteron değeri ile sözel saldırı puanları arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (r=-0,374, p=0,027). Aldosteron değerleri azaldıkça sözel saldırı puanları artmaktaydı. Hastaların tedavi dozları, uyumları ve metabolik kontrolleri ile ölçek puanları arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Sonuç: Bu çalışmada klasik KAH'lı adolesanların sağlıklı akranlarına göre saldırganlık puanları arasında fark bulunmadı. Kız adolesanlarda toplam saldırganlık puanı ve alt ölçek puanları benzerdi. KAH'ın klinik, labaratuvar bulguları ve tedavi yöntemi ile saldırganlık puanları arasında ilişki saptanmadı. Adolesan dönemin doğasında varolan dürtüsel davranışların yoğunluğu nedeniyle saldırganlık puanlarının benzer bulunma olasılığı olmakla beraber, davranışları etkileyen diğer genetik ve çevresel faktörlerin, androjenlere göre daha etkin olabileceği düşünülmekle birlikte bu çalışmada kanıtlanamamıştır.