Yapay zeka destekli proje bilgi sistemleri: Horizon Europe projeleri üzerinden bir chatbot modeli

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Enformatik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA TAŞDELEN

Danışman: ERİNÇ KARATAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Büyük dil modellerinin (LLM) dönüştürücü gücünden yararlanan bu çalışma, Horizon Europe projelerine ait verilerle etkileşimi kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen belge tabanlı bir chatbot sunmaktadır. Kullanıcıların proje belgelerine doğal dilde sorular yöneltebildiği ve sistemin bağlamsal, kaynak gösterimli yanıtlar sunduğu bu yapı, araştırma ve yenilik ekosistemleri için dinamik bir danışmanlık ortamı yaratmayı hedeflemektedir. Sistem, erişilebilirlik ve içerik zenginliği kıstaslarına göre seçilen, Horizon Europe programının 11 tematik alanından toplam 110 projelik bir örneklem üzerinde test edilmiştir. Açık kaynaklı bir yapay zeka platformu kullanılarak geliştirilen sistem, bağlamsal analiz yapabilen dil modeli ile desteklenmiş ve Retrieval-Augmented Generation (RAG) yöntemi temel alınarak yapılandırılmıştır. Bu yaklaşım, modelin yeniden eğitilmesine gerek kalmaksızın bilimsel dokümantasyonla ölçeklenebilir, şeffaf ve gerçek zamanlı etkileşim kurulmasına olanak tanımıştır. Genel olarak bu çalışma, yapay zeka destekli bilgiye erişim sistemlerinin açık bilim ortamlarına nasıl entegre edilebileceğini ortaya koymaktadır. Sunulan yapı, bilimsel danışmanlık, proje analizi ve araştırma yönetimi uygulamalarına yönelik sürdürülebilir ve yenilikçi bir model potansiyeli taşımaktadır. Chatbot teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı bir dönemde, bu çalışma yalnızca teknik bir prototip geliştirmekle kalmamış; aynı zamanda bu sistemlerin açık bilim belgeleriyle ne ölçüde anlamlı, izlenebilir ve güvenilir bilgi sunabildiğini analiz etmiştir. Horizon Europe gibi yüksek nitelikli veri kaynaklarını kullanması, çıktıları tematik kategoriler altında değerlendirmesi ve RAG mimarisinin akademik bağlamda test edilmesi, bu çalışmayı benzer örneklerden ayıran başlıca özgün katkılardır.