Ankara Keçilerinde Tiftik Gelişimini Etkileyen Genlerin RNA Dizileme Yöntemiyle Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENEM ESİN SELÇUK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Reyhan Çolak
Eş Danışman: Özge Özmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ankara keçisinden önemli bir lif kaynağı olan tiftik elde edilmektedir. Geçmiş yıllarda tiftik üretiminde dünyada birinci sırada olan ülkemiz günümüzde bu özelliğini yitirmiş durumdadır. Yapılan bazı çalışmalarda tiftik verimi özelliği bakımından da Ankara keçisi Lalahan ve Eskişehir varyetesinin birbirinden farklı olduğu belirtilmektedir. Tiftiğin ekonomik değerini belirleyen en önemli özellikler tiftiğin lif çapı ve miktarıdır. Tiftik üretimi yapılan ülkelerde bu özelliklerin iyileştirilmesine çalışılmaktadır. Hayvansal lifleri oluşturan kıl folikülü özelliklerinin ve/veya genetik düzenleme mekanizmalarının lif üretimini ve kalitesini doğrudan etkilediği belirtilmektedir. Yapılan bu çalışmayla Ankara keçisine ait iki varyetede tiftik gelişimine etki eden genlerin ve bu genlere etki eden moleküler mekanizmaların belirlenmesi hedeflenmiştir. Tiftik- mikroçevre arasında meydana gelen olayların incelenmesinin kaliteyi artırmada yol gösterici olabileceği düşünülerek anagen (Eylül ayı), katagen (Ocak ayı) ve telogen (Mart ayı) fazında omuz bölgesinden biyopsi örneği alınmıştır. Bu biyopsi örneklerinin RNA izolasyonu yapılmış ve RNA dizileme yöntemi kullanılarak farklı eksprese edilen genler ve bu genlerin etkili olduğu yolaklar belirlenmiştir / analiz edilmiştir. Dişi Eskişehir varyetesinde katagen ve telogen fazının karşılaştırıldığı grupta KRTAP8-1, KRTAP16.4 ve KRTAP21-1 genlerinin ekspresyonunun oldukça yüksek olduğu görülmüştür. İlginç olarak KRTAP21-1 geninin dört farklı protein izoformu halinde eksprese edildiği belirlenmiştir. Eskişehir varyetesinde Lalahan varyetesinin aksine erkeklerde anagen-katagen karşılaştırılmasında belirlenen DEG'lerin keratinizasyon yolağında önemli ölçüde fonksiyonel olduğu ve bu genlerin düşük ekspresyon seviyesine sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, KRT ve KRTAP genlerinin oldukça fonksiyonel olduğunu, dişiler ve erkekler arasında farklı ekspresyon modellerine sahip olduğunu, ayrıca Eskişehir ve Lalahan varyeteleri arasında farklı olduğunu göstermiştir.