Polikistik over sendromlu çocukların benlik algısı, depresyon ve kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HABİP ALMİŞ
Danışman: FİLİZ ORHON
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Polikistik over sendromu (PKOS) üreme sağlığını, metabolik süreçleri ve aynı zamanda ruh sağlığını etkileyebilen ve yaşam boyu sağlıkla ilgili etkileri olabilen kronik bir hastalıktır. PKOS'lu adolesan hastalarda en sık izlenen ruhsal hastalıkların depresyon ve kaygı bozukluğu olduğu önceki çalışmalarda bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı; PKOS'lu çocuk hastalarda benlik algısı, depresyon ve kaygı bozukluklarının sıklık ve şiddetinin belirlenmesi ve hastalarda saptanan bu bulguların ortaya çıkışında rol oynayan demografik, antropometrik ve klinik risk faktörlerinin saptanmasıdır. Çalışmamız vaka kontrollü, kesitsel bir çalışma olup çocukluk döneminde PKOS tanısı alan çocukları kapsamaktadır. Bu çalışma Adıyaman Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda 1 Temmuz 2016 ile 31 Aralık 2016 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma popülasyonunu hasta grubunda 153 hasta, kontrol grubunda ise 161 sağlıklı çocuk olmak üzere toplam 314 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmaya dâhil olma kriterlerini taşıyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden hasta ve katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Piers-Harris Çocuklarda Öz Kavram Ölçeği, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği, Durumluk Kaygı Ölçeği ve Sürekli Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada PKOS grubunu ve kontrol grubunu oluşturan çocukların yaşları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Vücut ağırlıkları, boyları ve VKİ açısından PKOS grubu ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0,021; p=0,014). VKİ PKOS grubunda daha yüksek bulunmuştur (p=0,002). Piers-Harris Çocuklarda Öz Kavramı (Benlik Algısı) Ölçeği puanları PKOS grubunda 48,95±14,06; sağlıklı kontrol grubunda ise 60,09±10,74 olarak saptanmıştır. Gruplar arasındaki bu fark istatistiksel olarak anlamlı izlenmiş olup PKOS grubunda benlik algısı puanları daha düşük olarak saptanmıştır (p<0,001). Grupların Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği puanları değerlendirildiğinde; PKOS grubunda 17,6±8,45; sağlıklı kontrol grubunda ise 11,75±7,35 olarak saptanmış ve PKOS grubunda depresyon sıklığının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Grupların kaygı skoru puanları değerlendirildiğinde; durumluk kaygı skoru puanları PKOS grubunda 39,07±7,88; sağlıklı kontrol grubunda ise 34,13±5,84 olarak bulunmuş ve istatistiksel olarak da belirgin şekilde PKOS grubunda yüksek durumluluk kaygı düzeyleri saptanmıştır. Sürekli kaygı puanları ise; PKOS grubunda 39,86±7,8; sağlıklı kontrol grubunda 33,88±7,01 olarak bulunmuş ve PKOS grubunda yüksek sürekli kaygı düzeyleri tespit edilmiştir (p<0,001). PKOS'lu çocuk hastalarda yaşla birlikte benlik algısı puanlarının düştüğü; toplam kaygı puanlarının ve depresyon puanlarının ise arttığı izlenmiştir. Klinik bulgular değerlendirildiğinde; PKOS'lu çocuk hastalarda akne şiddetinin artışı, hirsutizm düzeyinde artış ve alopesi varlığı; düşük benlik algısı, artmış depresyon sıklığı ve yüksek kaygı düzeyleri ile ilişkili bulunmuştur. PKOS'lu çocuk hastalarda özkıyım düşüncesinin sağlıklı kontrol grubuna kıyasla iki kat daha sıklıkta izlendiği saptanmıştır. Sonuç olarak; PKOS'lu çocuk hastalarda benlik algısında düşüklük, kaygı düzeylerinde yükseklik ve depresyon sıklığında artış saptanmıştır. Klinik bulguların şiddeti ve yaşın artışı bu ruhsal sorunlarla ilişkili görünmektedir. PKOS, sadece fiziksel bulgulara değil ruhsal sorunlara da yol açabilen kronik bir hastalıktır. Bu nedenle; PKOS'lu çocuk hastalarda fiziksel ve organik sorunlara eşlik eden psikiyatrik sorunların tedavisi ve izlemi hastaların hem çocukluk hem de erişkin dönemde yaşam kalitesinin artırılmasında önemli olarak görülmektedir. PKOS'lu çocuk hastalarda izlenen psikiyatrik sorunlar ve risk faktörleri ile ilgili olarak gelecekte yapılacak çalışmalara gereksinim olduğu açıktır.