Hadislerde Allah tasavvuru
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET ALİ ASAR
Danışman: MEHMET EMİN ÖZAFŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma hadislerden hareketle Allah'ın varlığını, birliğini, isimlerini, sıfatlarını tesbit etmeyi ve Allah tasavvuruna hadislerin perspektifinden bakmayı hedeflemketedir. İslâm öncesi dönem ve Kur'ân'daki anlatımı dikkate almak sûretiyle de Tanrı/Allah tasavvurlarını mukayese imakanını tanımaktadır. Ayrıca uydurma rivayetlerdeki Allah tasavvurununa bölüm ayrılmak sûretiyle de bütün rivayet malzemesinin konuya yaklaşımı ortaya konmaktadır.Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmada sık geçen Allah, isim, sıfat, zât kavramları konu bağlamındaki polemikler muvacehesinde ele alınmıştır. Tez, Hz. Peygamber ve onun Allah algısı mahiyetinde olduğundan Hz. Peygamber dönemine gelinceye kadar Allah tasavvurunun hangi aşamalardan geçtiğini görebilmek ve Hz. Peygamber dönemindeki fotoğrafı doğru çekebilmek açısından erken dönem Allah/tanrı tasavvurlarını orataya koyacak şekilde dizayn edilmiş, bu bağlamda İslâm öncesi dönemde tanrı/Allah tasavvurları adlı birinci bölümde Hıristiyanlık, Yahudilik ve cahiliye dönemi Araplarının tanrı tasavvurları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde rivayetlerden hareketle Allah'ın varlığı, birliği, isimleri, sıfatları işlenmiştir. Allahın isimleri ve sıfatları ile ilgili rivayetler de belirli sınrlar dahilinde kullanılmıştır. Mesela isimler konusu Tirmîzî rivayeti ile sınırlandırılarak irdelenmiş, sıfatlar konusu ise haberî/müteşabih sıfatlarla sınırlandırılmıştır. Ayrıca bu sıfatların anlaşılması ve yorumlanmasında da Müşebbihe gibi İslâm tarihinde etkisi sınırlı olan ekollerin görüşleri dikkate alınmamış, Ehli sünnet ekolüne mensup, hadisçiliği ile temayüz etmiş bilginlerin görüşleri ile konu sınırlandırılmıştır. Üçüncü bölümde uydurma rivayetlerde Tanrı tasavvuru işlenmiştir. Burada spesifik olarak mevzu rivayetleri konu edinen meşhur eserlerdeki Allah algısını sunan rivayetlerden seçki yapılmak sûretiyle konu sunulmaya çalışılmıştır.