Psikiyatristlerin silah ruhsatı raporu süreci ile bu süreçteki rollerine ilişkin etik değerlendirme ve görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH YILDIZ
Danışman: Berna Arda
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'deki pek çok psikiyatrist, güncel pratiğinde silah ruhsatlandırmayla ilgili olarak sağlık kurulu raporu değerlendirmesinde görev almaktadır. Psikiyatristlerin bu görev sırasında çeşitli zorluklar yaşadıklarına ya da yaşıyor olabileceklerine ilişkin ipuçları vardır. Psikiyatristlerin bu süreçteki deneyimlerini konu edinmiş ulaşabildiğimiz bir çalışma ise yoktur. Ayrıca silah ruhsatlandırma sürecinde hekimlerin ve psikiyatristlerin ülkemizdekine benzer biçimde görev aldıkları başka bir ülke örneği yoktur. Bu bağlamda psikiyatristlerin silah ruhsatlandırma sürecine ilişkin deneyimleri, bu süreçteki rollerine ilişkin görüşleri ve bunların etik boyutunun anlaşılması önemli bir konu olarak görülmüştür. Psikiyatristlerin bu süreçteki yaşantısal deneyim ve görüşlerine derinlemesine ulaşılması planlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak nitel bir araştırma yönteminin kullanılması uygun bulunmuştur. Bu bağlamda aktif olarak silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecine katılan 19 psikiyatrist ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonrasında elde edilen veri tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Ortaya çok boyutlu bir tematik çerçeve çıkmıştır. Psikiyatristlerin deneyimleri açısından ruhsatlandırma süreci ve bunun sağlık sistemiyle ilişkisi belirsiz ve gevşek bir izlenim vermektedir. Bu durum bireysel silahlanma gibi bir sorun açısından dikkate değerdir ve psikiyatristler açısından zorlayıcıdır. Psikiyatristler için silah ruhsatı raporu sürecinde görev almak mesleki, ahlaki ve duygusal olarak son derece zorlayıcı bir deneyime neden olmaktadır. Silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecinde psikiyatrinin doğasından kaynaklanan epistemolojik sorunlar bu süreçte hem kurumsal psikiyatri için hem de bireysel olarak psikiyatristler için zorlayıcıdır. Bu sorunlar sağlık sisteminin yoğun iş yükü içinde daha da belirgin hale gelmektedir. Psikiyatristler bu süreçte sorunlarla başa çıkmak için çeşitli işlevsel ve işlevsel olmayan stratejilere başvurmaktadırlar. Ancak geleceğe yönelik olarak yapısal ve genel çözüm beklentileri ve önerileri vardır. Psikiyatristlerin pratiğe yönelik çözüm önerilerinden önce bireysel silahlanmanın azaltılması gerektiğini güçlü bir biçimde vurguladıkları görülmüştür. Psikiyatristlerin deneyimlerinden yola çıkıldığında, mevcut haliyle silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecinin etik ve bilimsel açıdan sorunlar içerdiği söylenebilir. Özellikle gündelik pratiğin baskı ve beklentisi karşısında mesleki özerkliğin ve etik ilkelerin sürdürülmesi oldukça zor görünmektedir. Bu bağlamda psikiyatristlerin beklentileriyle de uyumlu kapsamlı politikalar geliştirilmesi önemli görünmektedir.