Erişkin fare ovaryumunda olası germline ve pluripotent kök hücrelerin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASHAR ESMAEILIAN
Danışman: ESRA ERDEMLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üreme biyolojisinin klasik bilgilerine göre doğum sonrası (post-natal) dişi memelilerin ovaryumunda oosit sayısı sınırlıdır ve eğer oositler herhangi bir hastalık veya hasar nedeniyle kaybedilirse tekrar yenilenme olanağı yoktur. Ancak son 10 yılda erişkin memeli ovaryumunda yeni oosit ve folikül oluşumu ile ilgili çıkan araştırma sonuçları, bu bakış açısını tamamen değiştirmektedir. Buradan yola çıkarak tasarlanan tezde amaç, erişkin fare (8 haftalık BALB/c) ovaryumunda olası germline ve pluripotent kök hücrelerin varlığını tespit etmek ve yeniden oosit oluşması olasılığını araştırmaktır. Bu çalışmada, immünofloresan boyama sonucu ovaryum doku kesitlerinde farklı folikül aşamalarındaki oosit hücrelerinin çekirdek ve sitoplazmasında pluripotent (Oct-4, Nanog ve Sox2) ve germline kök hücre belirteçleri (DAZL ve DDX4/VASA) pozitif olarak tespit edilmiştir. Ovaryum hücre kültüründen elde edilen hücrelerin çekirdek ve sitoplazmasında da yukarıda belirtilen pluripotent ve germline kök hücre proteinlerinin ifadesi gözlenmiştir. Ovaryum hücre kültüründe oosite farklılaştırma sonucu morfolojik olarak oosite benzer hücrelerin oluştuğu ve bu hücrelerden bazılarında partenogenezin meydana geldiği gözlenmiş,bunun yanı sıra foliküle benzer yapıların oluştuğu da tespit edilmiştir. qRT-PCR analiz sonucu, Oct-4, Sox2, Nanog, DDX4 ve DAZL genlerinin ifadesi hem ovaryum dokusu hem de farklılaştırma öncesi hücre kültüründen elde edilen hücrelerde tespit edilmiştir. Ancak hücre kültüründe ovaryum dokusuna göre Oct-4, Sox2, DDX4 ve DAZL genlerinin ifadesi kayda değer ölçüde (p<0.05) düşerken Nanog geninin ifadesi yükselmiştir. Farklılaştırma sonucu, oosite farklılaşan hücrelerde oosite özgün genlerin ifade edildiği ve partenogenezin meydana geldiği hücrelerde ise pluripotent kök hücrelere özgün genlerin ifade edildiği RT-PCR analiz yöntemi ile gösterilmiştir. İmmunoblotlama analizi sonucu Oct-4, Sox2, Nanog, DDX4 ve DAZL proteinlerinin ifadesi hem ovaryum dokusu hem de farklılaştırma öncesi hücre kültüründen elde edilen hücrelerde tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada erişkin fare ovaryumunda pluripotent ve germline kök hücre özelliğine sahip hücrelerin varlığı tespit edilmiş, İn vitro koşullarda bu hücrelerden oosit ve folikül benzeri hücrelerin oluştuğu ve bazı oosit hücrelerinde partenogenezin meydana geldiği gözlenmiştir.