Ülkemizde yetişen bazı Heracleum L. (Apiaceae) türleri üzerinde araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK BOTANİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE İNCE KÖSE
Danışman: Ceyda Sibel Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yetişen Heracleum cinsine ait üçü endemik olan H. pastinacifolium K. Koch subsp. incanum (Boiss. & A.Huet) P.H.Davis (endemik), H. crenatifolium Boiss. (endemik), H. paphlagonicum Czeczott (endemik), H. sphondylium L. subsp. montanum (Schleich. ex Gaudin) Briq. türlerinde morfolojik, anatomik çalışmalar yapmak, kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktiviteleri incelemektir. Heracleum türüne ait daha önce araştırılmamış bazı etkilerin ilk değerlendirmesi yapılmıştır. Kimyasal çalışmalarda türlerin meyve, kök ve toprak üstü kısımları ana etken madde grupları açısından incelenmiştir. Türlerin kök ve toprak üstü metanol ekstrelerinin kumarin bileşikleri yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile incelenmiş ve heraklenol-3-O-β-glukozit, meranzin hidrat III, byakangelisin-3-O-β-glukozit, heraklenol, byakangelisin miktar tayinleri yapılmıştır. Meyve, kök ve toprak üstü kısımların uçucu yağ bileşimi incelenmiş ve aynı türe ait değişik organlarda ve farklı türde uçucu yağ bileşiminin farklı olduğu görülmüştür. Kök ve toprak üstü kısımlardan hazırlanan metanol ve hekzan ekstrelerinin MIK ve antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. Türlerin kök metanol ekstrelerinin CD-1 erkek fareler üzerindeki anksiyolitik ve antinosiseptif etkileri değerlendirilmiştir. H. sphondylium subsp. montanum ekstresi alan grupta diğer ekstre alan gruplara göre belirgin bir şekilde antinosiseptif etki gözlenmiştir. H. paphlagonicum ve H. sphondylium subsp. montanum ekstreleri alan grupların diğer gruplara göre daha etkili olduğu fakat, anksiyolitik etkisinin anlamlı olup olmadığının netleşmesi için daha fazla hayvan ile çalışılması gereği ortaya çıkmıştır.