Sa'd b. Ubâde ve Kays b. Sa'd'ın hayatı ve siyasi mücadelesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET KURT

Danışman: İRFAN AYCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ensar'ı oluşturan Medineli Arap kabilelerinden Hazrec'in alt kolu olan Said oğulları kabile reisinin çocuğu olan Sa'd b. Ubâde çok iyi eğitim almıştır. Okuma, yazma, atıcılık ve yüzmede ender olarak yetişen, kendi zamanında "el-Kamil" olarak isimlendirilen kişilerden biridir. İkinci Akabe Biatına katılmış ve Hz. Peygamber tarafından Nâib seçilmiştir. Bu tarihten itibaren samimi bir Müslüman olarak İslam'a hizmet etmiş, Hz. Peygamber'in istişare heyeti içerisinde yeri almıştır. Ancak Cahiliye döneminden gelen, kabilesine her şartta sahip çıkma ve Evs kabilesiyle rekabet etme anlayışından vaz geçememiştir. Sa'd b. Ubâde bu anlayışını Hz. Peygamber devrinde meydana gelen bazı olaylarda kabilesini ve mensuplarını tutarak ortaya koymuştur. Hz. Peygamber'in vefatından hemen sonra Müslümanların ilk halife adayı olmuş ve iyi bir iş yapmıştır. Ancak zamanlama hatası yapmış, bu olayda da kabilecilik anlayışından kurtulamamış, bu anlayışta konuşmuş ve davranmıştır. Halifelik seçimini kaybetmiştir. Bu durum psikolojisine ağır gelmiş, bu nedenle Havran'a hicret etmiştir. Ölünceye kadar Havran'da yaşamış ve hiçbir nifak ve siyasi faaliyet girişiminde bulunmamıştır. 14/635 tarihinde Havran'da vefat etmiştir. Sa'd b. Ubâde'nin oğlu Kays Medine'ye gelişinden vefatına kadar Hz. Peygamber'in koruma hizmetinde bulunmuştur. Kendisi Arap dehalarındandır. Hz. Ali'nin hilafetine kadar sakin yaşamış, hiçbir siyasi faaliyette bulunmamıştır. Hz. Ali'yi desteklemiş, onun devrinde Mısır valisi olmuş daha sonra azledilirmiştir. Sonra da Hz. Ali'nin başkomutanı olmuş ve onunla tüm savaşlarına katılmıştır. Hz. Ali'nin öldürülmesinden sonra oğlu Hz. Hasan'a biat etmiştir. Siyasi tüm faaliyetlerinde dürüstlükten, sadakatten ve cesaretten ayrılmamıştır. Hz. Hasan'ın Muaviye'yle anlaşmasından sonra Muaviye, Kays'ın istediği şartlarda anlaşmasını kabul etmiştir. Kays, anlaşmadan sonra Medine'ye dönmüş ve 60/680 tarihinde ölünceye kadar burada yaşamıştır.