Sermaye şirketlerinde işveren ve işveren vekili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT DİLAVER
Danışman: Gaye Baycık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birinci bölümde, kavramların nasıl tanımlandığı üzerinde durulmuştur. İşveren kavramı İş Kanunu'nda, "işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır. Tüzel kişiler açısından işverenin, çalıştırdığı işçiye karşı yönetim yetkisini kendisinin kullanması mümkün değildir. Dolayısıyla gerçek işverenin yönetim yetkisini onun adına kullanan ve bu itibarla işveren görünümüne kavuşan kişilerden söz edilecektir. İşveren vekili kavramı ise, "işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimseler" olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla işveren vekilleri, işveren adına yönetim yetkisini kullanıp işveren görünümü kazanan kimselerle benzer özelliklere sahip olmaktadırlar. Sermaye şirketleri, işveren ve işveren vekillerinin kim olduğunun belirlenmesi açısından özellikle bünyesinde barındırdıkları üst düzey yöneticiler nedeniyle önemlidir. Çalışmada bu açıdan öncelikle, şirket yönetim organlarının durumu değerlendirilmiştir. Anonim şirket yönetim kurulu, sahip olduğu yönetim yetkisini kurul olarak kullandığından, iş sözleşmesine taraf olan şirketin yanında yönetim kurulunun da işveren olduğu kabul edilmelidir. Yönetim kurulu üyesi açısından ise yönetim kurulu üyesine yönetim yetkisinin devredilip devredilmediği değerlendirilmelidir. Çalışmada yönetim kurulu üyesi ile şirket arasında iş sözleşmesi olup olamayacağı da incelenmiştir. İsviçre hukukunda kabul edilen ayrılık ilkesi, bizce Türk hukuku açısından da uygulanmalıdır. Buna göre, yönetim kurulu üyesi ile şirket arasında iş sözleşmesi bulunabilir. Bu sözleşme, şirketin yönetim kurulu üyeliğinden ayrı değerlendirilecektir. Limited şirket müdürleri ise anonim şirket yönetim kurulundan farklı olarak kişi organ durumunda olduklarından, bizce bir yetki devri gerçekleşmese de işverenlerdir. Şirket ortakları açısından ise sahip oldukları hissenin etkisine göre işverenlik sıfatları tespit edilir. Sermaye şirketleri açısından işveren vekilleri incelenirken çalışmada özellikle anonim şirket müdürleri üzerinde durulmuştur. Anonim şirket müdürleri, şirketin yönetiminde ve temsilinde görev almakla birlikte, kendilerine yönetim yetkisi devredilmedikçe işveren vekili konumundadırlar. Bu kişiler çoğunlukla, iş güvencesinden yararlanamayacaklar arasında yer alırlar. Bu kimselerin şirketin işçisi olduğu noktasında şüphe yoktur. Dolayısıyla eylemlerinden şirketin sorumluluğu, işverenlerden farklı değerlendirilecektir. Sermaye şirketlerinde işverenlik değerlendirilirken, özellikle grup şirketler bakımından ayrı bir inceleme yapılması gerekir. Bu konuda da şirketler arasında hukuka aykırı bir ilişki olup olmadığı ve tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasının gerekip gerekmediği incelenecektir. Tüzel kişilik perdesinin kaldırıldığı durumda perdenin ardındaki gerçek işveren tespit edilecektir. Çalışmada son olarak, grup şirketin işveren niteliği incelenmiş, özellikle Fransız hukukundaki görüşler değerlendirilmiştir.