Tarih ve hadis disiplini açısından güvenilirlik sorunu: İbn İshak ve Vakidi örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖNÜL KOLKIRAN

Danışman: ALİ DERE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Kolkıran, Gönül, Tarih ve Hadis Disiplini Açısından Güvenilirlik Sorunu: İbn İshak ve Vakidî Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Ali Dere, 166 s. "Tarih ve Hadis Disiplini Açısından Güvenilirlik Sorunu: İbn İshak ve Vakidi Örneği" isimli tezimiz Giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı ve önemi hakkında bilgi verildikten sonra tezde takip edilen yöntem üzerinde durulmuştur. Ayrıca giriş kısmında konunun kapsam ve sınırlılıkları belirtilmiştir. Tezde, İslam tarihçiliğinin ilk temsilcilerinden olan İbn İshak ve Vakidi örnek olarak seçilmiştir. Ancak ele alınan güvenilirlik problemi hem hadis disiplini hem de tarih disiplini açısından incelenmeye çalışılmıştır. Tarih ve hadis disiplini açısından güvenilirlik konusunun teorik olarak ortaya konmaya çalışıldığı birinci bölümde ilk olarak hadis ilminin başlangıç ve gelişim süreci, Kitabetü'l-Hadis, Tedvinü'l-Hadis ve Tasnifu'l-Hadis aşamaları dikkate alınarak işlenmiştir. Ardından hadisçilerin güvenilirlik konusundaki yaklaşımları ve güvenilir bir ravide bulunması gereken şartların neler olduğu tespit edilmiştir. Birinci bölümde ayrıca tarih yazıcılığını etkileyen unsurlar üzerinde durularak tarih ilminin gelişim seyri genel olarak ifade edilmiş ve tarihçilerin güvenilirlik konusundaki yaklaşımları ile tarihçilerin bir ravide aradıkları şartlar tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde sırasıyla İbn İshak ve Vakidi'nin kısaca hayatı ve ilmi kimlikleri ele alındıktan sonra hadisçiler tarafından onlara yöneltilen eleştirilerin tespiti ve tahlili yoluna gidilmiştir. Sonuç kısmında ise tarihçilere oranla hadisçilerdeki güvenilirlik kaygısının daha yüksek olduğu ve bu durumun da değerlendirilen malzemeye bakış açısı ve takip edilen metottan kaynaklandığı kanaatine ulaşılmıştır.