Otizm spektrum bozukluğu olan ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılımına etki eden faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SPOR BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RIFAT KEREM GÜRKAN
Danışman: FUNDA KOÇAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Ankara'da bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören 10-19 yaş arası OSB'li olan çocukların ebeveynlerinin perspektifinden fiziksel aktiviteye katılımlarını etkileyen faktörlerin neler olduğunu sosyo-ekolojik model doğrultusunda kişisel, kişilerarası, çevresel, kurumsal ve kamu politikaları açısından incelemektir. Araştırma, nitel araştırma modelinde ve yorumlayıcı paradigmada tasarlanmıştır. Araştırma, OSB'li çocukların ebeveynlerinin fiziksel aktiviteye katılım süreçlerinde yaşadıkları deneyimleri ve düşüncelerini belirlemeyi amaçladığından bir durum (vaka) çalışmasıdır. Araştırmanın teorik çerçevesini ise sosyo-ekolojik model oluşturmaktadır. Araştırmada çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçların toplanan veriler ile tutarlılığının nitel araştırmalarda güvenirliği sağladığını belirtmiştir. Araştırmada inandırıcılık; iç geçerlik, dış geçerlik ve araştırmanın güvenirliği ile sağlanmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucu güvenirlik %93 olarak bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda sosyo-ekolojik model doğrultusunda OSB'li ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılmalarında etkili olan engeller ve kolaylaştırıcı faktörler belirlenmiştir. Kişisel engeller "yetersiz gelişim", "negatif tutum" ve "yoğunluk" iken, kişisel kolaylaştırıcılar ise "deneyimler", "sağlık", "gelişim" ve "pozitif tutum" olarak görülmektedir. Kişilerarası engeller "önyargılar" ve "ailenin tutumu", kolaylaştırıcılar ise "ailenin tutumu" ve "yakın çevrenin tutumu olarak ortaya çıkmıştır. Çevresel faktörler açısından incelendiğinde karşılaşılan engeller "UFA fırsatları", "fiziksel aktivite tesislerinin beklentiyi karşılayamaması", "güvenlik ve imkânlar" ve "iklim koşulları", kolaylaştırıcılar ise "Oturulan semt ve imkânlar" ve "UFA fırsatları" olarak görülmektedir. Kurumsal engeller "kurumların olumsuz FA yaklaşımları" iken, kolaylaştırıcı ise "kurumların olumlu FA yaklaşımları" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Modelin son basamağı olan kamu politikaları açısından engel "mevcut politikaların beklentiyi karşılayamaması", kolaylaştırıcı ise "politikalarda gerçekleşen iyileşmeler" olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmada sonuç olarak OSB'li ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılımlarının gerçekleşmesinde pek çok engelle karşılaştıkları, engellerin kolaylaştırıcılardan daha fazla olduğu ve engelleri aşmalarında yeterli seviyede kolaylaştırıcı etmene sahip olmamalarına rağmen bir şekilde fiziksel aktiviteye katıldıkları anlaşılmaktadır.