Neuman'ın sistemler modeline temellenmiş hemşirelik yaklaşımının intrauterin inseminasyon tedavisi alan kadınlarda stres ve baş etmeye etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MENEKŞE NAZLI AKER
Danışman: FUNDA ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Neuman Sistemler Modeli (NSM)'ne temellenmiş hemşirelik yaklaşımının intrauterin inseminasyon (IUI) tedavisi alan kadınlarda stres ve baş etme üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ön test-son test düzeninde, tek körlü, randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, Ankara Üniversitesi Üreme Sağlığı Teşhis, Tedavi, Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde IUI tedavisi alan kadınlardan seçilmiştir. Araştırmanın örneklemini 31 girişim ve 31 kontrol olmak üzere 62 kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, İnfertilite Stresi Ölçeği ve İnfertilite Stresi ile Başa Çıkma Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında girişim grubundaki kadınlarla IUI tedavisi süresince dört kez görüşme yapılarak NSM doğrultusunda hemşirelik yaklaşımı (hasta eğitimi, nefes egzersizi, yönlendirilmiş imgeleme yöntemi ile gevşeme egzersizi ve hızlı, derin gevşeme egzersizi) uygulanmış, kontrol grubuna ise kliniğin rutin hemşirelik yaklaşımı uygulanmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; n(%), ortalama±standart sapma ve medyan (min-maks) değerleri ile sunulmuştur. Çalışma gruplarının ölçek puanları arasındaki farkın analizinde normal dağılıma uymadığı durumda Mann-Whitney U testi, uyduğu durumda ise Student's t testi kullanılmıştır. Bireylerin ön test ve son test puanları arasındaki farkın analizinde normal dağılım varsayımı sağlandığında Paired Samples t test ve sağlanmadığında Wilcoxon Signed Rank test yapılmıştır. p değerlerinin 0.05'ten küçük olması durumunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların sosyodemografik ve infertilite öyküsüne ilişkin özellikleri, çalışma başlangıcında infertilite stresi düzeyleri ve kullandıkları baş etme yöntemleri karşılaştırıldığında çalışma grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür (p>0,05). Çalışma sonucunda girişim grubu kişisel alanda stres (p=0,001) ve evlilik alanında stres (p=0,013) son test puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu, sosyal alanda stres puanlarının ise benzer olduğu (p=0,063) görülmüştür. Girişim grubundaki bireylerin aktif yok sayma başa çıkma yöntemi son test puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p=0,020). Girişim grubundaki bireylerin anlam bulma temelli başa çıkma yöntemi son test puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,002). Girişim grubundaki bireylerin aktif mücadele etme başa çıkma yöntemi (p=0,142) ve pasif yok sayma başa çıkma yöntemi (p=0,187) son test puan ortalamaları, kontrol grubunun puan ortalamaları ile istatistiksel olarak benzer bulunmuştur. Çalışmada uygulanan NSM temelli hemşirelik yaklaşımının kadınların kişisel ve evlilik alanında stres düzeyinin azalmasında yararlı olduğu, stresle baş etmelerini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, İnfertilite, Neuman Sistemler Modeli, Stres, Stresle Baş Etme