Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genetik kaynaklarının mikrosatellit dna belirteçlerine dayalı genetik analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZLEM BİLİR

Danışman: SEBAHATTİN ÖZCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada Bingöl, Bitlis, Elazığ, Hakkari, Malatya, Muş, Tunceli ve Van illerinden toplanarak morfolojik özellikleri uluslararası standartlara göre belirlenmiş 93 yerel fasulye genotipi, 7 tescilli fasulye çeşidi ile 2 referans çeşit olmak üzere toplam 102 adet fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotipinin 15 SSR (Basit Dizi Tekrarı) DNA belirteciyle genetik analizleri gerçekleştirilmiş, genetik çeşitlilikleri araştırılmış ve genetik orijinleri belirlenmiştir. Bu amaçla genotiplerde tüm lokuslar için Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) optimizasyonu gerçekleştirilmiş; elde edilen genetik bulgularla her bir lokus için genotiplere ait DNA kimlik bilgileri, allel sayısı, beklenen ve gözlenen heterozigotluk oranı, tespit olasılığı, sessiz allel frekansı belirlenmiştir. Ayrıca hem iller içinde hem de tüm genotipler arasındaki genetik ilişkiler araştırılmış; kümeleme analizi için Aritmetik Ortalama Kullanarak Ağırlıksız Gruplama Yöntemi (UPGMA) uygulanmış ve sinonim/homonim durumları tespit edilmiştir. Tüm genotipler için sinonim/homonim durum olmadığı, ayrım gücünün en yüksek olduğu lokusların BM175 ve BM160, benzerlik oranının yerel genotiplerde ve tescilli çeşitlerde düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırmadaki fasulye genotiplerinin büyük çoğunluğunun And Dağları gen havuzuna ait olduğu net bir şekilde tespit edilmiştir. Bu araştırma hem ülkemizdeki fasulye gen havuzlarının belirlenmesi, hem de Doğu Anadolu'nun güneyindeki illere ait fasulye genetik kaynaklarının mikrosatellit DNA belirteçlerine dayalı genetik analizine yönelik ilk çalışma olması, ayrıca tüm genotiplerin genetik çeşitliliğin ve kimlik verilerinin tespiti nedeniyle; elde edilen sonuçlar fasulye genetik kaynaklarının muhafazası ve değerlendirilmesi, ulusal ve uluslararası fasulye genetik veri paylaşımı, moleküler ve ıslah çalışmaları için kaynak teşkil edecektir.