Bursa ve Isparta illeri meyve fidanlıklarında kök ve kök boğazı hastalıklarına neden olan Oomycetes sınıfı türlerin tanımlanması ve seçilen elma anaçlarının reaksiyonlarının değerlendirmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜLİN SARIGÜL ERTEK
Danışman: Harun Bayraktar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Meyvecilik ülkemiz tarımında önemli yere sahip olup, üretimden pazarlamaya kadar geçen süreç içerisinde birçok sorunla karşılaşmaktadır. Fungus benzeri organizma olarak sınıflandırılan Oomycetes sınıfı içeresinde yer alan pek çok etmenin ise meyve fidan ve üretim alanlarında önemli sorunlara neden olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada ülkemizin önemli meyve fidanı üretim yerlerinden birisi olan Bursa ili meyve (elma, ceviz, kiraz, şeftali) ve en büyük elma fidan üretim merkezi olan Isparta ili elma fidanlıklarındaki kök ve kök boğazı çürüklüğü etmenleri olan Phytophthora, Phytopythium, Pythium ve Globisporangium türleri tanılanmış ve izolatların virulenslikleri kendi konukçularında belirlenmiştir. Toplanan toprak ve bitki örneklerinden 371 izolat elde edilmiştir. Her iki ilde de en yaygın hastalık etmeninin Pythium türleri olduğu tespit edilmiştir. Morfolojik ve moleküler çalışmalar sonucunda 4 türe ait 7 farklı türün fidan üretim alanlarında soruna neden olduğu tespit edilmişir. Phytophthora cactorum, Phytopythium vexans ve Pythium aphanidermatum izolatlarına karşı MM.106, MM.111, M.9, G.41, G.210 ve G.213 elma anaçlarının reaksiyonunun belirlenmesi için yapılan çalışmalar ise her üç hastalık etmenine karşı en dayanıklı anaçların Geneva anaçları olduğunu göstermiştir. Geneva anaçları içerisinde her üç kök ve kök boğazı hastalık etmenine en dayanıklı anaç G.41 anacı olmuştur. Bu sonuçlar kök ve kökboğazı çürüklüğüne neden olan Oomyceteslerin fidan üretim alanlarında yaygın olup önemli ekonomik kayıpların oluşmasına neden olduğunu ve bunlara karşı başta dayanıklı anaç olmak üzere gerekli mücadele yöntemlerinin alınmasının ülkemiz meyve fidan üretimi açısından gerekli olduğunu göstermektedir.