Farklı bünye ve pH'ya sahip topraklarda ağır metal kirliliğinin saptanmasında kullanılabilir uygun metot/metotların seçimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TOPRAK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHSİN ÇANLI
Eş Danışman: GÖNÜL DÖNMEZ, SEVİNÇ ARCAK
Özet:ÖZET Doktora Tezi FARKLI BÜNYE VE pH'YA SAHİP TOPRAKLARDA AĞIR METAL KİRLİLİĞİNİN SAPTANMASINDA KULLANILABİLİR UYGUN METOT/METOTLARIN SEÇİMİ Tahsin CANLI Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Koray HAKTANIR Jüri: Prof. Dr. Koray HAKTANIR Prof. Dr. Emine Erman KARA Doç. Dr. Gönül DÖNMEZ Doç. Dr. Sevinç ARCAK Doç. Dr. Süleyman TABAN Bu çalışmada, önceki yıllarda farklı pH (pH-1; 4.50-6.00, pH-2; 6.10-7.00, pH-3; 7.10-8.00 ve pH-4; >8.00) ve bünye (bünye-1; kumlu tın, bünye-2; killi tın ve bünye-3; kil) guruplarına ait tanımlanmış 15 adet toprak örneği kullanılmıştır. Örneklerin önce seçilen toplam miktarı belirleme yöntemleri; metot-Tl (EPA-3050 A), metot-T2 (ISO/DIS-1 1466.2) ve metot-T3 (JACKSON-1958) ile Pb, Cd, Cr, Ni, Zn ve Cu gibi ağır metal kapsamları saptanmıştır. Daha sonra toprak örneklerine sertifikalı ağır metal standartlarından ilave yapılıp inkübasyon (20 gün 20°C) sonrası aynı ağır metallerin yeniden tayini yapılmıştır. Metotların ağır metaller için geri kazanım değerlerinin varyans analizi yapılarak Duncan testine göre değerlendirilmiştir. Sonuçta seçilen ağır metallerin toplam miktarlarının tayininde imetot-T2 (ISO/DIS-11466.2) kullanılabilirliğinin ve güvenirliğinin daha iyi olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan seçilen ağır metallerin ekstrakte edilebilir miktarlarını belirlemek için kullanılan kimyasal ekstraksiyon yöntemlerinin {metot-El; DTPA pH= 7.30, metot-E2; 1 NNH4OAc, pH= 7.00, metot-ES, 0.05 N HCl-0.025 N H2S04 1:1 v:v ve metot-E4, CH3COOH % 2.5, v:v) sonuçları ile sera denemesi kurularak 40 günlük bir yetiştirme peryodu sonunda elde edilen mısır bitkisinin (metot-E5) ağır metal kapsamlarının varyans analizi yapılarak Duncan testine göre karşılaştırılmıştır. Sonuçta seçilen ağır metallerin bitki tarafından alınabilir miktarlarının belirlenmesinde; metot-El (DTPA pH= 7.30 ), metot-E2 (İN NH4OAc, pH= 7.00) ve metot-E3, (0.05 N HCl-0.025 N H2S04 1:1 v:v) yöntemlerinin daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır. 1999, 146 sayfa Anahtar Kelimeler: Toplam, ekstrakte edilebilir ağır metal, geri kazanım, toprak bünyesi, toprak pH'sı, metot seçim. 11