Dozimetri çalışmalarında epr tekniğinin kullanılması ve sofra şekerinin dozimetrik özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Nükleer Bilimler Enstitüsü, Medikal Fizik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜL BAYRAMİYE ÖZMEN

Danışman: Eren Şahiner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında Elektron Paramanyetik Rezonans (EPR) tekniğinin geriye dönük radyasyon dozu ölçümlerinde kullanılabilirliği araştırılarak sofra şekerinin dozimetre olarak kullanılabilmesi için yüksek doz değerlerinde (3 kGy, 5 kGy, 10 kGy) gama ışınları ve düşük doz değerlerinde (100 cGy, 200cGy, 300 cGy, 500 cGy, 800 cGy, 1000 cGy, 1200 cGy ) X-ışınları ile ışınlanan şekerin doz cevabı incelenmiştir. Ölçümler oda sıcaklığında gerçekleştirilmiştir. Işınlanmış sofra şekeri (sükroz- sakkaroz) örneğinde oluşan kararsız serbest radikallerin sinyallerde yanıltıcı etkisi olmaması için literatürün de önerdiği gibi en az 72 saat beklenerek ölçümler alınmıştır. EPR spektrumlarında tepe-tepe yükseklikleri dikkate alınarak doz cevap grafikleri oluşturulmuştur. Artan dozla birlikte sinyallerin doğrusal olarak arttığı gözlenmiştir. Yüksek dozların (kGy mertebesinde) kullanıldığı şeker örneklerinde yaklaşık 14 ay boyunca farklı aralıklarda EPR ölçümleri gerçekleştirilerek radikallerin kararlılığı izlenmiştir. Elde edilen grafiklerin ve Z Skorlarının incelenmesi sonucunda radikal kararlılığının; Z değerinin 2'nin altında olması nedeniyle yüksek olduğu gözlenmiştir. Işınlanmış gıdaların ölçülmesinde de elde edilen EPR spektrumlarının literatürdeki spektrumla uyumlu olduğu gözlenmiştir. Ayrıca radyoterapi tedavilerinde uygulanan fraksiyonel doz aralığında (cGy mertebesinde) şekerin dozimetre olarak kullanılabilmesi adına gerçekleştirilen kalibrasyon çalışmasında verilen doz aralığında şekerde doğrusal bir doz- cevap grafiği görülmüştür.