II. Meşrutiyet Dönemi sıbyan/iptidai ve rüştiye mekteplerinde ahlâk eğitim ve öğretimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED ALİ YAZIBAŞI
Danışman: RECAİ DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devletinde 18. yüzyıldan itibaren başlayan yenileşme hareketleri Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve I. Meşrutiyet'in ilanıyla devam etmiştir. Bu yenileşme hareketleri gelenek ve göreneklerden ayrılmadan, dine bağlı bir şekilde II. Abdülhamid döneminde de devam etmiştir. Bu yenileşme hareketi II. Meşrutiyet döneminde zirveye ulaşmıştır. Çünkü yenileşme hem yönetenler tarafından hem de yönetilenler tarafından istenilmekteydi. Bundan dolayı bu dönemde siyasî, toplumsal, kültürel ve eğitim alanında sonraki dönemleri de etkileyecek yenilikler yapılmıştır. II. Meşrutiyet dönemi zaman olarak kısa bir zaman aralığı olarak görülmesine rağmen bu dönemde yapılan yeniliklerin, aydınlar tarafından tartışılan konuların Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına damgasını vurduğu söylenebilir. Hatta günümüzdeki Batıcılık, Milliyetçilik gibi fikirlerin bu dönemde düzenli bir hale geldikten sonra bu günlere ulaştığı ifade edilmektedir. Hala okullarda değerler eğitimi başlığı altında gündemde yerini koruyan ahlâk eğitimi de Meşrutiyet döneminde en çok tartışılan konuların başında gelmiştir. Çünkü Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde devletin çöküşünün toplumdaki ahlâki çöküşten kaynaklandığına inanılmaktaydı. Bunun için de devleti bu durumdan kurtarmanın yolunun da iyi bir ahlâk eğitimi ile olabileceği ifade edilmekteydi. Dönemin aydınları, ülkenin çöküşten kurtulabilmesinin yolunun iyi bir ahlâk eğitimi ile mümkün olabileceği konusunda fikir birliği yapmalarına rağmen ahlâkın temellendirilmesi konusunda fikir ayrılığına düştükleri görülmektedir. Aydınlardan bir kısmı ahlâk eğitiminin temelinin dine dayandırılması gerektiğini savunurken, diğerleri ahlâk eğitiminin batı pedagoglarının mütalaalarına dayandırılması gerektiğini savunmuşlardır. Çalışmada, II. Meşrutiyet dönemindeki ahlâk tartışmalarının eğitimin temelini oluşturan iptidai ve rüştiye mekteplerinde verilen ahlâk eğitimine etkisi; mekteplerin ders programlarında ahlâk derslerinin durumu; mekteplerde verilen ahlâk eğitiminde okutulan ahlâk risalelerinin içeriği, yöntemleri ve kullanılan dil ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: II. Meşrutiyet, Ahlâk, Eğitim, Ahlâk Eğitimi.