Sermaye Piyasası Hukuku açısından ticari sırlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK (TİCARET HUKUKU) ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASLET YILMAZ
Danışman: ASUMAN TURANBOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tîcari sırrın genel ve tek bir tanımı yapılamasa da tîcari sırrı, ?bir isletmedekullanılan, o isletmeye, bu sırrı bilmeyen ve(ya) kullanmayan rakiplerine karsıavantaj sağlayan formül, alet, model veya bilgi derlemesi olarak? tanımlayabiliriz.Tîcari sır temel üç unsurdan olusur. Bu unsurlar, korunmaya uygun olmak,gizli olmak ve değerli olmaktır. Eğer bir bilgi sayılan bu üç unsuru tasıyorsa, tîcarisır olarak nitelendirilebilir ve tîcari sırra has korumadan yararlanabilir.Buluslar, formüller, birlesimler, yöntemler, metotlar, üretim biçimleri,müsteri listeleri, pazarlama, reklam ve stratejik planlar, personel ve is kayıtları,veriler, teknikler ve çizimle, korunmaya uygun bilgilere örnek olarak verilebilir.Gizlilik, tîcari sırrın en önemli unsurudur. Bir bilginin gizli olması için obilginin kullanıldığı is sahasında yaygın olarak bilinmemesi ve sırrı korumayayönelik makul güvenlik tedbirlerinin sır sahibi tarafından alınmıs olmasıgerekmektedir.Tîcari sırrın diğer bir unsuru ise değerli olmasıdır. Kullanıldığı isletmedesahibine veya kullanıcısına, bu bilgiye sahip olmayan rakiplerine karsı güncel veyamuhtemel fayda ya da rekabet avantajı sağlayan bilgi değerli bilgi sayılmakta vetîcari sır olarak kabul edilebilmektedir.Tîcari sırra konu bilgileri sınıflandırırsak, bunlar; ?ürünler?, ?islemler,makineler, aletler ve formüller?, ?müsteri listeleri?, ?fikirler? ve ?isletmebilgileri?dir.Yukarıda tanımı, unsurlar ve çesitleri anlatılan tîcari sırları Sermaye PiyasasıKanunu açısından değerlendirebilmek için ise, Sermaye Piyasası Kanunu'nun enönemli ilkelerinden biri olan kamuyu aydınlatma ilkesi ve insider muameleleri ileilgili hükümlerini incelememiz gerekir. Bunun sebebi, kamuyu aydınlatma prensibiçerçevesinde kamuya açıklanması gerekli bilgilerin ticarî sırlar olması ve yineinsider muamelesinin konusunu tîcari sır niteliğindeki bilgilerin olusturmasıdır.Kamuyu aydınlatma ilkesi, sermaye piyasasında yatırımcıların yatırımyapacakları sirketlerin ekonomik durumu hakkında doğru ve tam bilgiyi zamanındaedinmelerini ve bu sekilde risk-getiri değerlendirmelerini yaparak yatırım kararıalmalarını sağlar.Kamuyu aydınlatma ilkesi gereği sermaye piyasasına kayıtlı sirket, kurum vekuruluslar, kanun ve tebliğlerde belirtilen ticarî sırlarını birincil ve ikincil piyasayaaçıklamak, kamunun bilgisine sunmak zorundadırlar. Bu de sermaye piyasasına tabihalka açık sirketlerin ticarî sırlarının kapsamını daraltmakta, ticarî sır sahibi olmanınavantajlarından ve ticarî sır korumasının getirdiği haklardan yararlanmalarınıönlemektedir.Ayrıca, sirketler sermaye piyasası mevzuatı gereği açıklamakla yükümlüoldukları ticarî sırları açıklamadıkları taktirde de hukuki ve cezai yaptırımlara maruzkalmaktadırlar.Ticarî sırlar ile iliskili ikinci düzenleme olan insider muameleleri, SermayePiyasası Kanunu m. 47.A.1'de, ?sermaye piyasası araçlarının değerinietkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamıs bilgileri kendisine veya üçüncü kisileremenfaat sağlamak amacıyla kullanarak, sermaye piyasasında islem yapanlararasındaki fırsat esitliğini bozacak sekilde mameleki yarar sağlamak veya bir zararıbertaraf etmek? seklinde tanımlanmıstır.Tîcari sırrın insider muamelelerine konu olup, Sermaye Piyasası Kanunu m.47 çerçevesinde korunabilmesi için tîcari sırrın menkul kıymet fiyatlarına etkiliolması, insiderlar tarafından edinilmesi ve tîcari sırrın menfaat temini amacıylakullanılması gerekmektedir.Tîcari sırlar bu sartların olusması durumunda, insider muamelelerine konuolmakta ve bu fiili isleyen kisiler, Sermaye Piyasası Kanunu m. 47A/1 çerçevesinepara ve hapis cezasına çarptırılmaktadırlar.Ticarî sırrı bankalar bakımından değerlendirirken öncelikle BankacılıkKanunu'nun ilgili hükümlerini incelemek gerekmektedir. Bank.K. nun benzersekilde tîcari sırlara yönelik doğrudan bir düzenlemesi bulunmamakla beraber,bankacılık sırrının saklanması baslıklı 73. maddesi ile tîcari sırlar arasında dolaylı biriliski vardır.Banka sırrı, genel anlamıyla, bir bankanın veya bankacının mesleki faaliyetisırasında öğrendiği sırlardır. Banka sırrı, müsteri sırları ve bankaya ait sırlar olmaküzere ikiye ayrılır.Bir tîcari sırrın Bank.K. çerçevesine korunabilmesi için sırrın banka sırrıolması, banka mensupları tarafından müsteri veya bankanın muvafakati alınmaksızınkanunen yetkili mercilerden baskasına açıklanmıs olması gerekmektedir.Bu sartların varlığı halinde, müsteriye veya bankaya ait tîcari bir sırrınaçıklanması Bank.K.'nun 159. maddesi uyarınca müeyyidelere bağlanmıstır.Sermaye Piyasası Kanunu Bölüm V de yer alan faaliyetlerde bulunmaları vekendi menkul kıymetlerini halka arz etmis olmaları nedeniyle Sermaye PiyasasıKanunu'na tabi bankalar ise, Sermaye Piyasası Kanunu'nun ?kamuyu aydınlatmailkesi? çerçevesinde mali durumları ve bilançoları gibi bazı ticarî sırlarını kamuyaaçıklamak zorundadırlar. Bu nedenle sermaye piyasası hukukuna tabi bankalar,kamunun aydınlatılması ilkesi çerçevesinde menkul kıymetlerin değerinietkileyebilecek bilgi ve olayları bildirecek, kamuyu aydınlatacaklardır. Bu çerçevedehalka açık bankalarda banka sırrı kavramı kamuyu aydınlatma ilkesi çerçevesinde elealınmalı, ileri sürülebileceği haller dar yorumlanmalıdır.