6 yaş çocuklarında sosyal yeterliliğin, akran ilişkilerinin ve sosyal bilgi işleme sürecinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBİKE ÇORBACI ORUÇ
Danışman: SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal yeterliliğin değerlendirilmesi okul öncesi dönemde, özellikleilköğretime geçiş aşamasında önem kazanmaktadır. İlköğretime hazırlıkbağlamında, çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken sosyal yeterlilikalanlarının saptanması amacı ile verilecek olan rehberlik hizmeti, çocuğunokula uyum sürecini kolaylaştırması, sağlıklı akran ilişkileri geliştirebilmesi veokul başarısına olan olumlu katkısı nedeniyle gerekli görülmektedir.Bu çalışmanın amacı, ana sınıfı öğrencilerinin sosyal yeterlik alanları,akran sosyal statüleri ve sosyal bilgi işlem süreci örüntüleri arasındaki ilişkiyiincelemek, cinsiyet ve anne baba öğrenim düzeyi değişkenlerinin çocuğunsosyal yeterlik düzeyi, akran sosyal statüsü ve sosyal bilgi işlem süreci ileolan ilişkisini saptamaktır.Araştırmaya Antalya ili merkezinde farklı özel ilköğretim okullarınınanasınıflarına ve bir özel anaokulunun 6 yaş hazırlık grubuna devam etmekteolan 62 öğrenci katılmıştır. Araştırmada, çocukların sosyal yeterliliklerinideğerlendirmek amacı ile Blankemeyer (2002) tarafından okul öncesi dönemçocuklarına uyarlanan ?Okul Öncesi Dönem Çocuklar İçin ProblemDurumların Sınıflaması Ölçeği? (OPDS) geçerlilik ve güvenirlik çalışmalarıyapılmış, Türkçe'ye uyarlanarak kullanılmıştır. Öğrencilerin akran sosyalstatülerini belirlemek amacı ile Asher ve arkadaşları (1979) tarafındangeliştirilen ?Sosyometrik Dereceleme Ölçeği?, sosyal bilgi işleme süreciörüntülerini incelemek amacı ile Weiss ve arkadaşlarının (1982) kullandıkları?Sosyal Bilgi İşleme Süreci Puanlama Anahtarı? kullanılmıştır.Verilerin analizinde; Kay- Kare Uyum Testi uygulanmıştır.Kay Kare Uyum Testi sonucunda OPDS ölçeğinin ?akran grubunagiriş?, ?provakasyona tepki?, ?başarısızlığa tepki?, ?başarıya tepki?, ?sosyalbeklentiler? ve ?proaktif saldırganlık? alt boyutları ile cinsiyet değişkeniarasında bir farklılık bulunmazken, ?öğretmen beklentileri? ve ?reaktifsaldırganlık? alt boyutları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılıkbulunmuştur.Anne öğrenim düzeyi ve cinsiyet değişkeni ile akran sosyal statüsüarasında bir farklılık bulunmamıştır.Anahtar Kelimeler: Akran sosyal statüsü, sosyal yeterlilik, sosyal bilgiişleme süreci.