LATHYRUS CİNSİNE AİT BAZI TÜRLERİN MORFOLOJİK, TARIMSAL ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ VE ÇOĞALTIM TEKNİKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED İKBAL ÇATAL
Danışman: Cengiz Sancak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, kendiliğinden doğal olarak yetişen bazı Lathyrus türleri (L. rotundifolius subsp. miniatus, L. roseus ve L. czeczottianus) ve mürdümük çeşidi (L. sativus var. GAP Mavisi)'nin morfolojik, tarımsal özelliklerinin belirlenmesi ve çoğaltım tekniklerinin geliştirilmesi amacıyla 2 yıl süreyle Rize şartlarında yapılmıştır. Araştırma arazi ve laboratuvar çalışması olarak iki aşamalı olarak yürütülmüştür. Arazi çalışmasında Lathyrus türlerinin morfolojik ve kalite özelikleri incelenmiştir. Laboratuvar çalışmasıında ise Tetrazolium canlılık oranı, Giberelik asit ile çimlendirme testi ve doku kültürü çalışmaları yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Lathyrus türlerinin 2 yılın birleşik en düşük-yüksek sonuçları; morfolojik özellikleri bitki boyu 33.50-129.92 cm, gövde genişliği 1.54-8.30 mm, yaprak sapı uzunluğu 1.37-5.85 cm, yaprak uzunluğu 3.07-7.79 cm, yaprak genişliği 0.87-3.34 cm, bitkide bakla sayısı 6.34-184.63 adet/bitki, bakla boyu 3.97-6.72 cm, bakla genişliği 0.65-1.23 cm, baklada tane sayısı 2.33-8.84 adet/bakla, bin tane ağırlığı 19.56-143.68 gr, bitki başına tohum verimi 0.71-78.77 gr, bitki başına biyolojik verimi 38.67-214.83 g ve hasat indeksi %1.60-37.87; kalite özellikleri ham kül oranı %2.88-7.33, kuru madde oranı %92.72-95.97, ham protein oranı %10.90-16.37, ADF oranı %37.21-48.08, NDF oranı %55.13-70.09, SKM (Sindirilebilir Kuru Madde) değeri %51.45-59.91, KMT (Kuru Madde Tüketimi) değeri %1.71-2.18 ve NYD (Nisbi Yem Değeri) 68.93-101.09 şeklindedir. Laboratuvar çalışmasından elde edilen sonuçlar ise, Tetrazolium canlılık testinde en düşük-yüksek canlılık oranı % 80-100, farklı dozlarda giberelik asit uygulamasından 28 gün sonra en düşük-yüksek çimlenme oranı % 0-100 ve iki Lathyrus türünün olgunlaşmamış kotiledonlarında yapılan doku kültürü çalışmada, en yüksek sürgün oluşturan eksplant oranı ve eksplant başına sürgün sayısı sırasıyla L. czeczottianus (%40, 0.46) ve L. roundifolius subsp. miniatus (%20, 0.43) türlerinde belirlenmiştir.