Akredite ve dijital hastanelerde örgütsel değişim ve örgüt kültürü ile liderlik ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ORHAN
Danışman: Yasemin Akbulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akreditasyon ve dijital dönüşüm süreçleri sağlık hizmetlerinde kalite ve verimliliğinin artırılmasında, hastaların beklentilerinin karşılanmasında önemli bir potansiyele sahiptir. Hastanelerde akreditasyon ve dijitalleşme süreçlerine ulusal ve uluslararası düzeyde artan ilgi, hastanelerde liderlik, örgüt kültürü, örgütsel değişim ve aralarındaki etkileşimi incelemek için önemli bir fırsat sunmaktadır. Bu çalışmada, akredite ve dijital hastane çalışanlarının dönüşümcü liderlik, örgüt kültürü ve örgütsel değişim algılarının belirlenmesi, bu algıların kişisel ve mesleki özelliklere göre farklılıklarının ortaya koyulması, dönüşümcü liderliğin örgütsel değişim algısı üzerinde, örgüt kültürü alt boyutlarının aracılık etkisinin saptanması amaçlanmaktadır. Kesitsel ve açıklayıcı türde olan çalışmanın evrenini akredite ve dijital hastane belgesine sahip İzmir'de faaliyet gösteren iki kamu hastanesi çalışanları (n=1606) oluşturmaktadır. Araştırmada mesleki temsiliyetin sağlanması için tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 527 çalışan araştırma grubunu oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında dönüşümcü liderlik ölçeği, örgüt kültürü değerlendirme envanteri ve örgütsel değişim algısı ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada, dönüşümcü liderlik, örgüt kültürü alt boyutlarının ve örgütsel değişim algısının orta düzeyde olduğu, örgüt kültürü alt boyutu olan adhokrasi kültürünün hekim ve lisansüstü eğitime sahip olanlarda diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur. Dönüşümcü liderlik alt boyutlarından olan özel hayata etkinin 29 yaş altı ve çalışma deneyimi 1-5 yıl olanlarda anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. Dönüşümcü liderliğin örgütsel değişim algısı ve örgüt kültürü alt boyutları üzerinde anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur. Dönüşümcü liderliğin örgüt kültürü alt boyutları üzerindeki etkisinin büyüklüğü sırasıyla; adhokrasi kültürü, klan kültürü, pazar kültürü ve hiyerarşi kültürü olarak hesaplanmıştır. Örgüt kültürü alt boyutlarının örgütsel değişim algısı üzerindeki etkileri anlamlı bulunmuştur. Örgüt kültürü alt boyutlarının örgütsel değişim algısı üzerindeki etkisinin büyüklüğü sırasıyla; adhokrasi kültürü; hiyerarşi kültürü, klan kültürü ve pazar kültürü olarak saptanmıştır. Dönüşümcü liderliğin örgütsel değişim algısı üzerindeki etkisi aracı değişkenler modele dahil edilmeden önce b=0,614 olarak anlamlı bulunmuşken, aracı değişkenler modele dahil edildiğinde, dönüşümcü liderliğin örgütsel değişim üzerindeki etkisi anlamlı düzeyde kalmaya devam etmiş ancak etki büyüklüğü b=0,614'den b=0,179'a düşmüştür. Bu sonuçlar, örgüt kültürü alt boyutlarının kısmi aracılık etkisine sahip olduğunu göstermektedir. Aracılık etki büyüklükleri sırasıyla; adhokrasi kültürü, klan kültürü, hiyerarşi kültürü ve pazar kültürü olarak saptanmıştır. Dönüşümcü liderliğin, örgütsel değişim algısı üzerindeki doğrudan etkisinde açıklanan varyans R2=0,40; örgüt kültürü alt boyutları ile birlikte açıklanan varyans R2=0,60 olarak bulunmuştur. Adhokrasi kültürünün aracılık etkisi diğer örgüt kültürü alt boyutlarına göre daha yüksektir. Sonuç olarak, hastanelerde sağlık hizmetlerinin kalitesini ve verimliliğini artırabilmek için yapılacak örgütsel değişim çabalarında; yenilikçi, uyum sağlama yeteneğinin geliştiği esnek ve dinamik örgüt kültürünün sağlanması, özel hayata etki edebilen, çalışanlarını güçlendirebilen, bireyselleştirilmiş ilgi sunabilen ve entelektüel uyarım oluşturabilen liderlik özelliklerine sahip yöneticilerin görev alması önerilmektedir.