Zorbalığı önlemede tüm okul yaklaşımına dayalı bir programın etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUNCAY AYAS
Danışman: METİN PİŞKİN
Özet:Okullarda yaşanan ve öğrencileri olumsuz şekilde etkileyen zorbacadavranışlar, zorbalıkla ilgili yapılan çalışmaların temel gerekçesinioluşturmaktadır. Yapılan bu çalışmanın ortaya çıkmasında da zorbacadavranışların öğrenciler üzerinde oluşturduğu olumsuz etkileri yönlendiriciolmuştur.Bu araştırmanın amacı; İlköğretim kurumları için geliştirilen tüm okulyaklaşımına dayalı zorbaca davranışları önleme programının zorbacadavranışları önlemedeki etkililiğinin saptanmasıdır. Araştırma, deney vekontrol gruplu öntest, sontest ve izleme modeline dayalı deneysel birçalışmadır.Araştırma 2006- 2007 eğitim öğretim yılının ikinci yarıyılında Ankara iliMamak ilçesinde yer alan iki ilköğretim okulunda gerçekleştirilmiştir. Bu ikiokulun seçiminde ailelerin sosyo ekonomik düzeylerinin benzer olmasınadikkat edilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubu olarak belirlenenokulların 3, 4 ve 5. sınıflarından 194, 6, 7 ve 8. sınıflarından ise 203 öğrencitoplamda 794 öğrenci araştırma gruplarında yer almıştır.Araştırmada kurban ve zorbaları belirlemek amacıyla 3, 4 ve 5.sınıflarda ?zorbalığı belirleme ölçeği çocuk formu? kullanılmıştır. 6, 7 ve 8.sınıflarda ?zorbalığı belirleme ölçeği ergen formu? kullanılmıştır. Deneygrubundaki okula araştırmacı tarafından geliştirilen beş oturumluk zorbacadavranışları önleme programı uygulanmış ayrıca bu okul personeline vevelilere zorbalıkla ilgili seminerler verilmiştir. Kontrol grubundaki okula iseherhangi bir çalışma yapılmamıştır. Deneysel işlemler sonunda ölçeğinuygulanması ile sontest verileri, deneysel işlemlerden dört hafta sonrauygulanması ile de izleme verileri elde edilmiştir.Araştırma sonucunda, uygulanan zorbaca davranışları önlemeprogramınnın ilköğretim birinci kademesinde (3, 4 ve 5. sınıf) zorba ve kurbanolma oranlarının azalmasında etkili olduğu ve bu etkinin uzun süreli olarakdevam ettiği görülmektedir.Program, ilköğretim ikinci kademede (6, 7 ve 8. sınıf) kurban olmaoranlarının azalmasında etkili olduğu ve bu etkinin uzun süreli olarak devamettiği tespit edilmiştir. Ancak, bu kademe de zorba olma oranlarında iseistatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa neden olmadığı görülmüştür.