Fetal timusun gestasyonel yaşlara göre sonografik ölçüm nomogramları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARDA AYHAN HEKİMOĞLU
Danışman: Esra Özkavukcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İntrauterin hayatta fetal timus bezinin hipoplazisi veya aplazisi, fetüsü ilgilendiren birçok hastalık ve sendrom ile ilişkilidir. İkinci trimesterde fetüsün detaylı ultrasonografi (US) incelemesinde rutin olmamakla birlikte fetal timus bezi sonografik olarak değerlendirilebilmektedir. Fetal timus bezinin boyut değerlendirmesi için referans olacak fetal timus bezi nomogramlarının, timus bezi hipoplazisi veya aplazisinin anlaşılması için önemli olabileceğini düşünmekteyiz. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Haziran 2020 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya belirtilen tarihler arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Obstetrik Ultrasonografi ünitesine baş vuran 18-24. gebelik haftaları arasında canlı, tek fetüsü olan gebe kadınlar dahil edilmiştir. Gebelik haftaları son adet tarihleri ile uyumlu olmayan gebelerde ortalama ultrason yaşına göre (AUA) hesaplanmıştır. Hipertansiyon, diabetes mellitus vs. gibi bilinen hastalıkları olan yüksek riskli gebeler, çoğul gebelik, fetüste intrauterin gelişme geriliği (İUGG), major fetal malformasyonlar, fetal kromozomal anormallikler gibi durumları olan gebeler çalışma dışı bırakılmıştır. US'de imaj kalitesi düşük olan (maternal obezite, fetal duruşun uygun olmadığı durumlar vs.) gebeler de çalışmaya dahil edilmemiştir. Fetüslerde ikinci trimester detaylı US incelemesi abdominal konveks prob kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İnceleme esnasında aksiyel kesitlerde üç damar-trakea seviyesinden, timus bezi yan kenarlarını sınır alarak timus transvers çapı ölçülmüştür. İstatiksel analizde, fetal timus transvers çapları toplam popülasyonda normal dağılım varsayımına göre bağımsız örneklem T-testi ile değerlendirildi. Gestasyonel yaşlara göre oluşturulan nomogramlar ile timus transvers çapı arasındaki ilişkinin incelenmesinde normal dağılım varsayımları için Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılırken, dağılım normal olmadığında Spearman Korelasyon Katsayısı kullanıldı. Timus transvers çapına etki eden bağımsız faktörlerin belirlenmesi için de Doğrusal Regresyon Analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya toplam 265 fetüs dahil edilmiştir. İncelenen toplam 265 fetüsün 128'i (%48.3) kız, 137'si (%51.7) erkekti. Fetal timus transvers çapı ortalama değerleri kız fetüslerde 14.5±2.5 (9.5-22) mm, erkek fetüslerde 15.3 ±2.6 (10.4-23) mm olarak bulunmuştur. Fetal timus transvers çapı median değerleri kız fetüslerde 14.3 mm, erkek fetüslerde 14.9 mm olarak bulunmuştur. Gestasyonel yaşlar hafta olarak hesaplanmıştır. Erkek fetüslerde ortalama timus çapı kız fetüslerin ortalama timus çapından büyük olup bu fark istatiksel olarak anlamlıdır (p=0.012). Tüm popülasyonda timus transvers çapı ve ortalama ultrason yaşı (AUA) arasındaki korelasyon istatiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.001). İki değişken arasındaki orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.645 olarak bulundu. Kız fetüsler için timus transvers çapı ve AUA arasında orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.588 olarak bulundu. Erkek fetüsler için timus transvers çapı ve AUA arasında orta derecede kuvvetli pozitif yönde korelasyon mevcut olup, ilişki katsayısı ise 0.678 olarak bulundu. İki değişken arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=-14.13+ (1.43 × gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır. Açıklayıcılık katsayısı 0.416 olarak bulunmuştur. Kız fetüslerde gestasyonel yaş ile timus transvers çapı arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=-12.2+ (1.3× gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır (şekil 7.2). Açıklayıcılık katsayısı 0.345 olarak bulunmuştur. Erkek fetüslerde gestasyonel yaş ile timus transvers çapı arasındaki ilişkiyi inceleyen regresyon formülü "Timus çapı=14.9+ (1.48 × gebelik haftası)" şeklinde hesaplanmıştır. Açıklayıcılık katsayısı 0.459 olarak bulunmuştur. Sonuç: İkinci trimester detaylı US taraması sırasında fetal timüs bezi aplazisi/hipoplazisinin tanınması için nomogramlardan yararlanılabilir. Belirlediğimiz nomogramlara göre değerlendirilerek, fetüste morbidite ve mortaliteye neden olabilecek timik hipoplazi/aplaziye eşlik edebilecek hastalık ve sendromların daha kolay tanı alabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Fetal ultrasonografi, ikinci trimester, timus, Di George sendromu, velokardiyofasiyal sendrom, konotrunkal anomaliler