Akkaraman ve Malya koyunlarının bazı verim özelliklerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NADİ ÇOLAKOĞLU
Danışman: CEYHAN ÖZBEYAZ
Özet:43 ÖZET Akkaraman ve Malya Koyunlarının Bazı Verim Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu araştırma Malya Tarım işletmesinde yetiştirilen Malya ve Akkaraman ırkı koyunların dölverimi, yapağı verimi ve özellikleri ile kuzularda büyüme ve yaşama gücü özelliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada dölverimini tespit etmek için 5581 Malya ırkı, 9707 Akkaraman ırkı koyun; büyüme özelliğini belirlemek için her iki ırktan 100'er kuzu; yapağı verimini tespit etmek için iki ırktan 100'er koyun ve yapağı özelliklerini incelemek için ise Malya ırkından 32, Akkaraman ırkından 28 koyunun yapağı numunesi kullanılmıştır. Malya ırkında doğum oranı, ikiz doğum oranı, bir doğuma düşen kuzu sayısı ve süt kesiminde kuzu verimi 1992-1995 yıllarında sırasıyla, % 87,2 - 90.6, % 29,4 - 44,6; 1,29 - 1,44 ve % 112,1 - 121,7 arasında; Akkaraman grubunda ise % 87,2 - 90,5; % 29,5 - 43,1; 1,29 - 1,44 ve % 113,3 - 125,8 arasında olmuştur. Büyüme dönemleri olan doğum, -105., 150., 180., 210., 240. ve 360. gün düzeltilmiş ortalama canlı ağırlıklar Malya ırkında sırasıyla 4,591; 31,803; 37,200; 35,965; 37,961; 40,548 ve 57,158 kg; Akkaraman ırkında ise 4,915; 33,667; 38,878; 38,685; 41,607; 44,110 ve 60,264 kg olmuş; tüm dönemlerde genotip grupları arasındaki farklar önemli bulunmuştur. Akkaraman ırkı Malya ırkına göre tüm dönemlerde daha üstündür. Büyüme üzerine etkisi olan faktörlerden doğum tipi ve cinsiyetin (150. güne kadar) etkisi incelenen dönemlerde çok önemli; ana yaşı etkisi ise yalnız doğum ağırlığı üzerinde önemlidir. Çeşitli büyüme dönemlerindeki canlı ağırlıklar üzerine doğum ağırlığının kısmi regresyonu incelenen dönemlerin tamamında yüksek düzeyde önemli bulunmuştur. İncelenen yıllarda, yaşama gücü değerleri Malya ırkında % 91,4-96,2 olurken Akkaraman ırkında % 96,1-97,6 olarak hesaplanmıştır.44 Malya grubunda kirli yapağı verimi 2,364 kg, Akkaraman grubunda ise 2,464 kg olmuştur. Akkaraman ırkı Malya ırkına, 3 ve 4 yaşlı koyunlar 2 yaşlı koyunlara önemli düzeyde üstünlük göstermiştir. Elyaf uzunluğu, elyaf çapı, ondulasyon sayısı, medııllah elyaf oram ve yapağı randımanı değerleri Malya ırkında sırasıyla, 10,27 cm, 24,61 u, 8,75 adet, % 0,00 ve % 48,34; Akkaraman ırkında ise 14,15 cm, 27,96 u, 4,01 adet, % 0,25 ve % 51,41 olmuştur. Elyaf uzunluğu ve çapı ile ondulasyon sayısı bakımından ırklar arasmdaki farklar önemli bulunmuştur. Araştırma bulgularının değerlendirilmesiyle dölverimi özellikleri ve yaşama gücü bakımından iki ırkın benzer, büyüme bakımından Akkaraman ırkının Malya ırkından üstün, yapağı özellikleri bakımından ise Malya ırkının daha üstün olduğu anlaşılmaktadır. Koyunculukta elde edilen gelirin büyük bir kısmını et üretimi oluşturmaktadır. Akkaraman ırkı canlı ağırlık bakımından Malya ırkına üstün olmakla birlikte büyük ve yağlı bir kuyruğa sahip olması nedeniyle satılabilir et üretimi Malya ırkından daha düşük olacaktır. Dolayısıyla Orta Anadolu'ya uyum sağlamış Malya ırkının yetiştirici için daha avantajlı olduğu söylenebilir. Malya ve Akkaraman ırklarının besi performansı ve karkas özellikleri yönünden karşılaştırmalarının yapılması bu araştırmayı tamamlayıcı nitelikte olacaktır. Anahtar Kelimeler : Koyun, Akkaraman, Malya, büyüme, dölverimi, yaşama gücü, yapağı özellikleri.