Hacı Muhammed Şehrî ve Dîvân'ı (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER SUAT İNAN

Danışman: ZÜLFİKAR GÜNGÖR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hacı Muhammed Şehrî, 18. yüzyılda yaşamış bir dîvân şairdir. Şairin günümüze ulaşan tek eseri Dîvân'ıdır. Manzumelerini kaleme aldığı bu eserinde Şehrî mahlasını kullanmıştır. Hacı Muhammed Şehrî mutasavvıf bir şair değildir. O, XVIII. yüzyılda Nedimâne üslubun bir temsilcidir. Şairler yaşadıkları dönemin şartlarına göre incelenip değerlendirilir. Şairin bulunduğu dönemin sosyal ve kültürel durumundan etkilenmemesi söz konusu değildir. Bundan dolayı çalışmamızda Şehrî'nin yaşadığı yüzyılı tanımak için giriş bölümünde devrin siyasî, edebî ve kültürel durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Şehrî'nin eseri dört bölümde incelenmiştir. Birinci bölümde Şehrî'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserinde kullandığı nazım şekilleri ve türleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde yoğun bir şekilde yer almasa da genel bir çerçevede Dîvân'da yer alan dinî ve tasavvufî muhteva incelenmiştir. Şâirin dinî ve tasavvufî anlayışının yanı sıra dünya anlayışı da önem arz etmektedir. Bundan dolayı üçüncü bölümde "Cemiyet ve Tabiat" başlığı altında şairin eserinde çokça yer alan konuları inceleyerek onun anlam dünyasını yansıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümde ise Dîvân'ın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hacı Muhammed Şehrî, Dîvân, Din ve Tasavvuf, Cemiyet ve Tabiat.