Cumhuriyet döneminde edebi eleştiri (1951-1960)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ÖZÇELEBİ
Danışman: NURULLAH ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1950'li yıllar, tek partili sistemden çok partili sisteme geçilen, demokrasinin yeni yenisindirilmeye çalı ıldı ı yıllardır. Bu dönemde demokrasi gibi edebiyatımız da geli meiçindedir. Bu süreçte ele tiri de bundan payını alır.Cumhuriyetin ilk çeyre inde ele tirimize egemen olan, genellikle Ataç'la özde le enöznel ele tiri anlayı ıdır. kinci çeyre in ilk yarısında ise ele tirimizin hem nitelik, hem denicelikçe geli ti ini görüyoruz. Ele tiriye ilgi artmı , edebiyat dünyamız yeni ele tirmenlerekavu mu tur. Bunlar, e itimli, donanımlı, meraklı, edebiyatı ciddiye alan, bu nedenle deyalnız uygulamada kalmayıp yaptıkları i in kuramını da ö renen, bu konuda özgündü ünceler üreten/üretmeye çalı an genç ele tirmenlerdir. Sözgelimi Memet Fuatöznel/izlenimci ele tiri, Fethi Naci Marksist ele tiri, Asım Bezirci nesnel-bilimsel ele tiri,Hüseyin Cöntürk yeni ele tiri, Tevfik Çavdar toplumbilimsel ele tiri, Mehmet Kaplanakademik ele tiri kuramını benimsemi tir.Ele tirmenlerdeki artı , kuramlardaki çe itlilik ele tirimizin kalitesini deyükseltmi tir. Ele tiride uzmanla maya do ru bir gidi ba lamı ; iir, roman, öyküele tirmenleri ortaya çıkmı tır. Sözgelimi Hüseyin Cöntürk, Turgut Uyar ve Cemal Süreyaiir, Fethi Naci roman, Asım Bezirci öykü/ iir, Tevfik Çavdar ve Tahir Alangu öykü/romanele tirisi üzerine yo unla mı lardır.Edebiyat üzerine yazılan yazılarda biçim-içerik, eski-yeni, edebiyatta yarar, toplumiçin sanat - sanat için sanat gibi genel konular üzerinde durulur. Dönemin gündemini sosyalrealizm, köy edebiyatı, bunalım edebiyatı ve kinci Yeni tartı maları me gul eder.iir üzerine yazılan yazılarda, genel olarak airin görevi, eski iir - yeni iir; iirdeyenilik, açıklık-kapalılık, biçim ve içerik; sanatta güzel ve fayda gibi sorunlar üzerindedurulur.Roman ve öyküde yazarların roman anlayı ları, ki iyi canlandırmadaki ustalıkları,tip'i ve tipik olanı ortaya koymadaki ba arıları, bakı açıları, dili ve ayrıntıyı kullanmadakibecerileri de inilen konular arasındadır.Bu dönem, ele tirimiz nitelik ve nicelikçe yükseli e geçer. Bir zamanlar yok denileninvar oldu u kanıtlanır.Dizin Terimleri: Edebû Ele tiri, Ele tiri Tarihi, iir Ele tirisi, Roman Ele tirisi, ÖyküEle tirisi