Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FİZİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE COŞGUN
Danışman: ÖMER YAVAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Parçacık hızlandırıcılarında, parçacık demetinin ömrünü ve kalitesini arttırmak ve parçacık demetinin sorunsuz bir şekilde taşınabilmesi için demet hattının ileri yüksek vakum seviyesinde tutulması gerekmektedir. TARLA bir parçacık hızlandırıcı tesisi olup, enjektör hattı birinci süperiletken hızlandırıcı modülüne kadar kısımların tamamından oluşur. Bu tez çalışmasında yapılan vakum çalışmaları TARLA enjektör hattının vakum ihtiyaçları gözetilerek yapılmıştır. Vakum deney düzeneği için gerekli olan temiz oda TARLA ekibi tarafından kurulmuştur ve ISO-6 standardındadır. Kullanılan vakum kazanları ve flanşları CF tipindedir. İleri yüksek vakum kurulumunda ilk önce analitik hesaplama yapılmış ve iyon pompası için efektif pompalama hızı 35,4 l/s olarak bulunmuştur. Daha sonra Molflow+ simülasyon programı kullanılarak Monte Carlo yöntemiyle sistem üzerindeki basınç dağılımları hesaplanmış ve deneysel sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. İleri yüksek vakum seviyesine çıkabilmek için üç farklı pompa kullanılmıştır. Bunlar sırası ile mekanik pompa (10+3-10-3 mbar), turbo moleküler pompa (10-3-10-6 mbar) ve iyon pompasıdır (<10-6 mbar). Kuadrupol kütle spektrometresi yöntemiyle çalışan artık gaz analizörü ile sistem içerisindeki gazların türü ve kısmi basınçları belirlenmiştir. Vakum sistemi içerisinde H2, H2O, N2, O2, CO2 ve Ar gazları ve bu gazların türevleri tespit edilmiştir. Vakum sistemi gaz giderme yöntemi ile 200 0C'de 40 saat boyunca ısıtılmış, bunun sonucunda H2O gazı sistemden atılmış ve vakum değeri 10-10 mbar seviyelerine ulaştırılmıştır. İyon pompasına yardımcı olması için yüksek derecede H2 gazı pompalama hızına sahip buharlaşmayan tutucu pompa (NEG) kullanılmıştır. NEG pompa vakum siteminin orta kısmına yerleştirilmiş ve bunun sonucunda basınç dağılımı daha kararlı hale gelmiş ve H2 kısmi basıncında azalma gözlemlenmiştir. Son olarak sıcak katodun vakum üzerine etkileri incelenmiştir.