Kandesartan sileksetil içeren proniozomların üretilmesinde işlem parametrelerinin değerlendirilmesi ve in vivo biyoyararlanımlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AKSAKAL
Danışman: NİLÜFER YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Suda çözünürlüğü düşük etkin maddelerin ilaç taşıyıcı sistemler ile çözünürleştirilerek oral biyoyararlanımlarının artırılması farmasötik teknoloji alanında başlıca çalışma alanlarından birisidir. Özellikle niozomlar gibi kolloidal veziküler sistemlerdir oral biyoyararlanımlarının artırılması açısından umut vericidir. Ancak bu sistemlerin sedimantasyon, agregasyon gibi fiziksel stabilite ve hidroliz, oksidasyon gibi kimyasal stabilite problemleri ile saklama sırasında olabilecek etkin madde sızıntısı problemlerinin üstesinden gelinmesi gerekmektedir. Bu amaçla yakın zamanlarda geliştirilen bir yaklaşım proveziküler sistemlerinin hazırlanmasıdır. Bu çalışmada düşük suda çözünürlüğü nedeniyle oral verilişte biyoyararlılığı yüzde 15 düzeyinde olan kandesartan sileksetilin proniozom formülleri ile çözünürlüğünün ve çözünme hızının artırılması ve in vivo performansının incelenmesi amaçlanmıştır. Kandesartan sileksetil yüklü proniozomlar değişik taşıyıcı materyaller üzerine yüzey aktif madde, Span 60, kolesterol, yük verici maddenin organik solvandaki çözeltisinin kaplanması ile oluşturulmuştur. Üretim işleminin kritik parametreleri, taşıyıcı tipi (sorbitol, maltodekstrin, Granulac), yük verici madde ilavesi, işlem sıcaklığı, dönü hızı olmuştur. Uygun taşıyıcı materyal olarak maltodekstrin seçilmiştir. İşlem parametrelerinin proniozom spesifikasyonlarını (ürün verimi, etkin madde çıkışı, hidrate niozomların partikül boyutu ve yüzey yükü) değiştirdiği tesbit edilmiştir. Optimum organik çözücü buharlaştıma sıcaklığı 60°C ve dönü hızı 60 rpm olarak belirlenmiştir. Seçilen formülasyonun yardımcı maddeler varlığında akış özellikleri, konsolidasyonu ve basılabilirliği değerlendirilerek tablet formu geliştirilmiştir. Tabletleme işleminin hidratasyon neticesinde oluşan niozomların özelliklerini (partikül büyüklüğü, zeta potansiyeli ve optik görüntü) değiştirmediği bulunmuştur. Üç aylık stabilite sonuçları hem tabletlerden hem de proniozomlardan oluşturulan niozomların özelliklerinin değişmediğini göstermiştir. Saf etkin madde, proniozomlar ve ticari tabletin sıçanlarda oral yolla verilişte biyoyararlıkları belirlenmiştir. Sonuç olarak uygulanan proniozom formülasyonunun saf etkin madde ve ticari preparata göre biyoyararlanımı 2,20 ve 1,14 kat artırdığı bulunmuştur. Oral yolla uygulanan proniozomlar sayesinde Kandesartan sileksetil, ticari preparata ve saf etkin maddeye göre daha kısa sürede kandaki maksimum kandesartan seviyesine ulaşmıştır. Proniozom formülasyonları, düşük çözünürlük problemi yüzünden formüle edilemeyen ve oral biyoyararlanımı sınırlı olan diğer lipofilik etkin maddelerin (antikanser ilaçlar gibi) de oral biyoyararlanımını artırmak açısından ümit vericidir; daha pek çok çalışma yapılması mümkün olacaktır. Anahtar Kelimeler: Proniozom, taşıyıcı, yüzey etkin madde, bulamaç yöntemi, işlem validasyonu, kandesartan sileksetil, biyoyararllık.