Bağımsızlıktan sonra Azerbaycan-ABD ilişkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMİR GULİYEV
Danışman: EREL TELLAL
Özet:ÖZET 1991 yılında bağımsızlığını kazanan ve önemli jeopolitik konuma sahip olan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin temel amacı uluslararası camianın eşit ve bağımsız bir aktörü haline gelerek, bağımsızlığını ve güvenliğini korumak olmuştur. Bölgesel güçler arasında denge kurma veya bir bölgesel güç ile daha yakın ilişki içerisinde olma şeklinde bir politika izleyen Azerbaycan dış politikasını oluştururken, dünyanın liderliğini üstlenen ABD 'ye önem vermiş, uluslararası ilişkilerini bu yönde geliştirmiştir. Ermenistan'la savaş durumu, ülkedeki iç karışıklıklar ve ekonomik sorunlar nedeniyle toprak bütünlüğünün parçalanması tehlikesiyle karşı karşıya kalan Azerbaycan, bağımsızlığını korumak ve toprak bütünlüğünü sağlamak için uluslararası toplumun desteğine ihtiyaç duymuş ve bunlara yönelik olarak da, dış politikasında ABD'ye öncelik vermiştir. İlk yıllarda, ABD'deki güçlü Ermeni lobisinin ciddi çalışmaları, Azerbaycan'ın içindeki birtakım sorunlar ve ABD Yönetimi'nin de Azerbaycan'ı önemsememesi ilişkilerin gelişimini engellemiştir. Belirsizlik şeklinde değerlendirilebilecek bu dönemde, ABD Azerbaycan'ı Ermenistan'a saldırmakla suçlayarak Azerbaycan'a yönelik her türlü ABD yardımım engelleyen "Özgürlükleri Destekleme Yasası'na 907 Sayılı Ek" maddeyi uygulamaya sokmuştur. Bu yaptırım kararının uygulanmasıyla ikili ilişkiler, asimetrik bir görüntü çizerek gelişmiştir. Özellikle, 1994'ten itibaren Azerbaycan petrollerine yönelik anlaşmaların imzalanmasıyla, ilişkilerde gelişme görülmüş ve ABD Karabağ sorununun çözümünde çeşitli kurumlar aracılığıyla etkin bir şekilde rol almaya başlamıştır. İki 287taraflı görüşmeler sıklaşsa da, ilişkilerin gelişimine yönelik olumlu adımlar arılamamış, ABD sadece çeşitli sivil toplum örgütleri aracılığıyla Azerbaycan'a yardım programını uygulamaya sokmuştur. 11 Eylül olayları sonrası ABD'nin Azerbaycan'a yönelik politikasında değişim görülmüştür. Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü daha fazla destekleyen ABD, 907 sayılı kararın yürürlüğünü şartlı olarak durdurmuştur. "Uluslararası terörizme karşı savaş" çerçevesinde Azerbaycan'ın ABD 'ye tam destek vermesi ve ABD'nin de Azerbaycan'daki ekonomik ve stratejik çıkarlarının önem kazanmasıyla birlikte iki ülke ilişkileri askeri işbirliği çerçevesinde gelişmektedir. 288