Erhan Bener, hayatı, sanatı ve eserleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BETÜL ÖZÇELEBİ

Danışman: NURULLAH ÇETİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Erhan Berter, Hayatı, Sanatı ve Eserleri başlıklı tezimizle, yazarın hayatını, sanatçı kişiliğini ve eserlerini nesnel-bilimsel bir anlayışla araştırıp incelemeyi amaçladık. Entelektüel bir aile ortamında yetişen Erhan Bener, edebiyata şiirle başlamış, öykü ve romanla devam etmiştir. Daha çok romanlarıyla ve Bürokratlar adlı anı- öyküsüyle tanınan yazar, öykü, tiyatro oyunu, deneme gibi edebî türlerde de ürün vermiştir. Roman, öykü ve oyunlarıyla pek çok ödül kazanan yazarın kimi eserleri de sinemaya uyarlanmıştır. Bener, edebiyatla ilgili çahşmalarınn yanı sıra edebiyata uzun bir süre ara verdiği dönemde (1966-1975) maliye ile ilgili on eser yazmıştır. Erhan Bener, romanlarında insan gerçeğini psikolojik öğeleri ön plânda tutarak dile getirmiştir. "Roman bir trajedidir." sözüyle roman anlayışını özetleyen Bener' in romanlarının ana sorunsalı "varoluş" tur. Yazar, bu sorunsalı romanlarında üç farklı yönelimle ele almıştır. İlk beş romanında (Acemiler, Yalnızlar, Loş Ayna, Kedi ve Ölüm ile Baharla Gelen) bireyin içsel dünyasındaki varoluş sancılarım sergilemiştir. Bu dönemde yazdığı eserlerde varoluşçuların işlediği konulara paralel bir anlatım vardır. Elifin Öyküsü ile başlayan ikinci döneminde ise, bireyin sosyal ve toplumsal etkenler altmda biçimlenen kişiliği ile toplum karşısındaki açmazım dile getirir. Oyuncu, Böcek, Ortadakiler gibi tanınmış romanları bu yöneliminin örnekleridir. Bener, Tekilleşme, Dönüşler ile Köleler ve Tutkular romanlarında ise, insanın varlık nedenleri üzerine felsefî irdelemeler yapar.Yazar, romanlarında insanın varoluşu ve davranışlarının neden-sonuçlan üzerine irdelemeler yaparken çeşitli bilimsel yaklaşımlara da yer vermiştir. Freud, Jung ve Nietzche'nin kimi düşünceleri, çeşitli olay örgüleri içinde onun romanlarında yer alırlar. Romanlarında bireyi hep toplumsal gerçeklikler içinde kurgulayan yazarın bakışı insanın iç dünyasında yoğunlaşmıştır. Gerçekçi estetiğe bağlı olan Bener, bireyin toplum tarafından baskılanan kişiliği ile onun iç dünyası arasındaki uyuşmazlıktan kaynaklanan karmaşık yapıyı hemen her romanında farklı anlatım yöntem ve teknikleriyle karşımıza çıkarır. Oyuncu 'da roman içinde roman, Elifin Öyküsü'nde günce, Loş Ayna ve Sisli Yaz'da. polisiye roman kurgusu, onun romanlarrmn yöntem çeşitliliğini gösteren örneklerdir. Bener, bu kurgu çeşithliğinin yam sura, roman kişilerinin iç dünyasını sergilerken çok çeşitli anlatım tekniklerini de başarıyla kullanmıştır. 63 yaşında iken öykü kitabı yayımlamaya yönelen Bener' in öykücülüğü yazarlığının ilk dönemlerinde başlamıştır. 1945 yılından bu yana öykü yazan Bener, öykülerinin çoğunda anlık duygu ve düşünce yoğunluklarına dayanan yaşam kesitlerine yönelir. Sayıca az olan kimi uzun öykülerinde de hacim, yoğunluk ve anlatım açılarından romana yaklaşır. Eserlerinde birbirinden çok farklı anlatım biçimleri kullanarak çok yönlü bir yazar kimliği ortaya koyan Erhan Bener'in edebiyatımızda Mehmet Rauf la başlayan psikolojik roman türüne önemli katkıları vardır. Onun eserlerinde 1940'h yıllardan günümüze uzanan süreçte gelişip dönüşen bireyin serüvenini izleyebiliriz Anahtar Sözcükler: Erhan Bener, psikolojik roman, varoluş, yeni edebiyat