Öz-belirleme kuramı bağlamında helikopter anababalığın anababaların ve ergenlerin psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA DAŞCI
Danışman: İlhan Yalçın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, öz-belirleme kuramı bağlamında helikopter anababalığın ergenlerin ve anababaların psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisini onların psikolojik ihtiyaç doyumları aracılığıyla karşılıklı olarak test etmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada anne-ergen ve baba-ergen eşleştirilmiş veri setleri üzerinden aktör partner karşılıklı bağımlılık modeli (A – APKM) kullanılmıştır. Araştırmaya 324 ergen ve onların 512 anababası dâhil olmuştur. Araştırmanın çalışma değişkenlerine ilişkin veriler Kişisel Bilgi Formu, Helikopter Anababalık Ölçeği – Ergen ve Anababa Formları, Psikolojik İhtiyaç Doyumunda Denge Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Covid-19 Korkusu Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, helikopter anababalığın psikolojik iyi oluş üzerinde, anababaların ve ergenlerin aktör etkileri açısından istatistiksel olarak anlamlı etkilerinin olduğunu ortaya koymaktadır. Öte yandan anababa ve ergenlerin partner etkilerinin büyük oranda istatistiksel olarak anlamlı olmadığı yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Araştırmada yalnızca anne bildirimine dayalı helikopter anababalığın ergen bildirimine dayalı psikolojik ihtiyaç doyumu aracılığıyla ergenin psikolojik iyi oluşu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir dolaylı partner etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları, Türkiye bağlamında helikopter anababalığın karmaşık doğasına ilişkin alanyazında önceki pek çok görgül kanıttan kısmen farklı bir anlayışı ortaya koymaktadır. Bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve ileride yapılacak araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur. Bununla birlikte, araştırmanın aile danışmanlığı, çocuk ve ergen ruh sağlığı profesyonelleri ve okul psikolojik danışmanları açısından doğurguları da sunulmuştur.