Kesme Gül Islahında Polen Yaşının Meyve Tutumu, Tohum Sayısı ve Tohum Çimlenme Oranına Etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLŞAH TURNA

Danışman: Soner Kazaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma, kesme gül ıslahında polen yaşının meyve tutumu, tohum sayısı ve tohum çimlenme oranına etkisinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Melezleme çalışmalarında ana ebeveyn olarak Rosa hybrida L. türüne ait Avalanche çeşidi, baba ebeveyn olarak ise aynı türe ait Magnum çeşidi kullanılmış ve toplam 210 adet tozlama yapılmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada polenler +4°C'de 6 gün depolanmış ve birer gün aralıklarla polenlerin canlılık ve çimlenme oranları laboratuvar koşullarında (in vitro) belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, aynı polenlerle sera koşullarında (in vivo) eş zamanlı olarak 12-18 Temmuz 2020 tarihleri arasında tozlama işlemi gerçekleştirilmiştir. Kontrol olarak ise depolanmayan (taze) polenler kullanılmıştır. Çalışmada polen yaşının artmasıyla birlikte polen canlılık ve çimlenme oranları ile meyve tutma oranı, meyve sayısı, meyve başına ortalama tohum sayısı ve tohum çimlenme oranlarının da azaldığı belirlenmiştir. Depolanmayan polenler ile +4°C'de 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 gün depolanan polenlerin canlılık oranlarının sırasıyla %48.33, %50.49, %40.23, %36.17, %35.34, %33.97 ve %33.21 olduğu, aynı koşullarda polen çimlenme oranlarının ise yine sırasıyla %15.27, %15.23, %8.96, %4.13, %3.68, %3.32 ve %1.63 olduğu saptanmıştır. Depolanmayan polenler ile +4°C'de 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 gün depolanan polenlerle sera koşullarında yapılan tozlamalar sonucunda meyve başına ortalama tohum sayısının sırasıyla 4.11, 5.01, 3.42, 3.60, 3.06, 2.77 ve 1.0 adet olduğu, aynı koşullarda tohum çimlenme oranlarının ise yine sırasıyla %26.11, %25.65, %27.78, %26.11, %19.44 olduğu, 5 ve 6 gün depolanan polenlerle yapılan tozlamalardan elde edilen tohumların ise çimlenmediği belirlenmiştir. Çalışmamızda hem depolanmayan hem de +4oC'de 4 güne kadar depolanan polenlerle başarılı bir melezleme yapılabileceği sonucuna varılmıştır.