Ankara kedilerinde elektro-ejekülasyon yöntemiyle sperma alınması ve dondurulması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, DÖLERME VE SUNİ TOHUMLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA KAYA
Danışman: ALİ DAŞKIN
Özet:76 ÖZET Ankara Kedilerinde Elektro-Ejeküiasyon Yöntemiyle Sperma Alınması ve Dondurulması Bu çalışma, 8 adet Ankara kedisinde, spermanın elektro-ejekülatörle alınmasını, özelliklerinin belirlenmesini ve dondurulmasını amaçlamaktadır. Kediler normal ısı ve ışık şartlarında bireysel kafesler içinde banndırılmıştır. Kediler günde bir defe ticari kedi maması ile beslenmiş ve kedilerin önünde her zaman temiz su bulundurulmuştur. Ketamine hidroklorit (5 mg/kg ) ve Xsilazine (2,33mg/kg) ile anestezi edilen 8 kediden bir hafta arayla 8 kez sperma alınmıştır. Spermanın makroskopik ve mikroskopik muaeyeneleri laboratuvar ortamında yapılmıştır. Sperma miktarının ölçülmesinde ayarlanabilir pipet kulanılmıştır. Motilite fez-kontrast mikroskopta 200x büyütme ile saptanmıştır. Yoğunluk hemostometrik yöntemle belirlenmiştir. Morfoloji sıvı fiksasyon yöntemiyle (Hancock solüsyonu) 1000x büyütmeyle immersiyon objektifi altında değerlendirilmiştir. Yumurta şansı (% 20) ve Gliserol (% 8) içeren Tris-früktoz-Na-sitrat sulandırıcısı ile sulandırılmış sperma payetlere çekildikten sonra 2,5 saat süreyle +4 °C equilibrasyona tabi tutularak, sıvı azot buharında 15 dk süreyle dondurulmuş ve saklama işlemine geçilmiştir. Çözüm sonu muayeneler taze spermada izlenen yolla yapılmıştır. İncelenen 64 ejekülatın 40 tanesinde sperma rengi beyaz, 8 tanesinde açık beyaz, 15 tanesinde ise şeffaf, 8 tanesi kıvamlı, 29 tanesi az kıvamlı ve 26 tanesi ise kıvamsız olarak saptanmıştır.Ortalama ejekülasyon süresi(s), sperma miktarı (ul), yoğunluk ( xl06/ml) ve pH sırasıyla 125,531 ± 5,627, 61,374 ± 0,270, 184,532 ± 26,287, ve 7,738 ± 0,042, olarak saptanmıştır. Kedilere arasında sadece elektro-ejekülasyon süresi ve ejekülat miktarı açısından önemli (P< 0,005) değişimler saptanmıştır. Sulandırılmış natif spermada, motilite (%) ve ölü spermatozoa oranı (%) sırasıyla 62,456±1,68 ve 20,806+1,31 olarak saptanmıştır. Morflojik muayenede, baş (akrozom), orta kısım ve kuyruğa ait bozuklukların %'si sırasıyla, 2,476±0,182, 8,274±1,068 ve 16,590+1,02, olarak saptanmıştır. Sulandırılmış natif spermada toplam anormal spermatozoa oram ise % 26,484 ± 1,295 olarak saptanmıştır. Yine, çözüm sonu muayenlerde, motilite (%) ve ölü spermatozoa (%) oranı sırasıyla 35,096 ± 2,953 ve 48,943 ± 3,901 olarak saptanmıştır. Yine çözüm sonu morflojik muayenede, baş, orta kısmı ve kuyrukğa ait bozuklukların %'si sırasıyla, 4,977 ± 0,349, 10,153±1,254 ve 23,991 ± 1,163 olarak saptanmıştır. Çözüm sonu toplam anormal spermatozoa oram ise % 38,055 ± 1,638 olarak saptanmıştır. Böylece, Ankara kedilerinden elektro-ejekülasyonla spermanın alınması, sadece spermatolojik özelliklerin saptanmasında değil, aynı zamanda spermanın dondurulması ile onların genetik materyelinin korunma altına alınmasına da yardım edebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak spermanın alınması ve sıvı nitrogen yöntemiyle dondurulması Ankara kedileri için etkili bir koruma yöntemi olabileceği kanısına varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Ankara kedisi, Elektro-ejekülasyon, Sperma alma, Sperma dondurma