Monomikrobiyal ve karma-tür biyofilm oluşumu üzerine antimikrobiyal ajanların sinerjik etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU ŞİMŞEK
Danışman: Nurten Altanlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğada, insan müdahalesinin olduğu yerlerde varlığını sürdüren mikroorganizmaların konakçılarıyla ilişkili oluşturdukları biyofilmler, enfeksiyonların yaklaşık %65-80' inden sorumlu tutulmaktadır. Nozokomiyal enfeksiyonlar arasında kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonları en sık rastlanan gruptur ve grup içinde karma-tür oranı %80'in üzerindedir. Çalışmamızda K. pneumoniae ve E. faecalis türlerinin karma-tür biyofilm içindeki metabolik etkileşimleri ve seçilen antibiyotiklerin (ampisilin, siprofloksasin ve imipenem) bazı bitki kökenli doğal maddelerle (kuersetin, kurkumin, ögenol, sinnemaldehit ve timol) kombinasyonunun bu biyofilme etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, nefroloji kliniğinde yatan kateterize hastalardan rutin muayenede alınan örneklerden E. faecalis ve K. pneumoniae izolatları toplanmış, direnç profilleri çıkarılmış, biyofilm kapasiteleri belirlenmiştir. Aralarından seçilen 3'er klinik izolat ile, E. faecalis ATCC 29212 ve K. pneumoniae ATCC 13883 deneylere dahil edilmiştir. Monomikrobiyal ve karma-tür kültürlerde MİK değerleri belirlenmiş, kombinasyon çalışmaları yürütülmüştür. Ardından sinerjik veya aditif etki gözlenen kombinasyonlar tespit edilerek, bunların sub-MİK konsantrasyonlarında hem zamana bağlı ölüm grafikleri çıkarılmış, hem de biyofilm oluşumunun önlenimi test edilmiştir. Biyofilm oluşumunu azalttığı gözlemlenen kombinasyonlar için SEM görüntüleri alınarak sonuçlar desteklenmiştir. Ayrıca, süpernatantın antimikrobiyal ve antibiyofilm etkisi, uçucu metabolitlerin antibiyofilm etkisi ve GS-MS ile hedeflendirilmemiş metabolomik analizle laktik asitin karma-tür biyofilme etkisi araştırılmıştır. Kombinasyonların çalışmalarında etki düzeyi en yüksek grupta ögenolün her üç antibiyotikle kombinasyonları yer almış; ampisilin+sinnemaldehit, ampisilin+ögenol, siprofloksasin+sinnemaldehit, imipenem+sinnemaldehit, imipenem+ögenol kombinasyonlarının biyofilm kapasitesini düşürebildiği gözlenmiştir. Süpernatantların ve uçucu bileşenlerin antimikrobiyal ve antibiyofilm etkilerinin olmadığı, besiortamının laktik asit üretim miktarını etkilediği anlaşılmıştır. Elde edilen verilerin K. pneumoniae ve E. faecalis karma-tür biyofilm içindeki metabolik etkileşimlerinin aydınlatılmasına ve bu biyofilmin oluşumunu önlemek için alternatif antibiyofilm ajanı/ajan kombinasyonu belirlemeye katkı sağlayacağı düşünülmektedir.