Cinsel istismar mağduru çocukları olan ailelerin istismar süreçlerine ilişkin deneyimlerinin sosyal sermaye yaklaşımıyla incelenmesi: Diyarbakır örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERÇEM BARUT BEKTAŞ
Danışman: Gonca Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma nitel yöntemler ve fenomenolojik desen kullanılarak, cinsel istismara maruz bırakılan çocukların aile üyelerinin istismar süreçleriyle ilgili deneyimlerini sosyal sermaye yaklaşımıyla ele almaktadır. Araştırmanın katılımcıları 12 anne, 7 baba, 3 abla, 3 ağabey, 1 babaanne ve 1 hala olmak üzere çocukların aile üyesi 27 bireyden oluşmaktadır. Araştırma verileri katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmış ve veriler MAXQDA 2022 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde kodlardan kategorilere, kategorilerden temalara doğru yol izlenerek içerik analizinden yararlanılmış ve analizler yazılımda oluşturulan hiyerarşik kod görselleri aracılığıyla sunulmuştur. Araştırma verileri katılımcıların deneyimlerinden hareketle ailelerin mikro, mezzo ve makro düzey deneyimlerini içerecek şekilde üç ana temada analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Mikro düzey deneyimler ailelerin öğrenme deneyimleri, bireysel deneyimleri, çekirdek aile deneyimleri ve arkadaşlık deneyimlerini içermektedir. Mezzo düzey deneyimler aile üyelerinin geniş aile, akrabalık, mahalle ve komşuluk deneyimlerini içermektedir. Son olarak makro deneyimler ise ailelerin yasal süreçlerde kurumlara ilişkin deneyimlerini içermektedir. Araştırmanın ilk teması olan mikro düzey deneyimlere bakıldığında aile üyelerinin mikro ölçekteki ilişkilerinde daha çok travmatik yaşantıya dair edinimleri olduğu, bireysel olarak duygusal, düşünsel ve davranışsal deneyimlerinin istismar endeksli ve ikincil travmatik tepkiler şeklinde tezahür bulduğu görülmüştür. Katılımcıların öğrenme süreçlerinde sosyal sermaye ilişkilerinin etkili olduğu ve yasal süreçlerin başlamasında ve istismarla ilgili girişimlerinde güvenilir ilişkilerinden yarar sağladığı görülmüştür. Çekirdek aile üyelerinin çocuğun istismarından etkilendiği ve travma sonrası etkilerle birlikte geleneksel normların etkisi ve aile üyeleri arasındaki dayanışma ve iş birliği deneyimlerini birlikte edindiği görülmüştür. Katılımcıların arkadaş desteğinin bu süreçte kendileri için önemli ve güvenilir bir sosyal ve duygusal destek kaynağı olduğu bulgulanmıştır. Mezzo düzey deneyimlerin ise sosyal sermayenin olumlu yanına karşın bir biçimde geleneksel norm ve değerlerin feodal ilişkilerin cinsiyetçi tezahürü biçiminde ortaya çıktığı ve aile üyelerinin istismar sonrası dışlanma ve yaptırımların yanı sıra güvensiz ilişkilere dair önemli zorlaştırıcı deneyimler edindiği görülmüştür. Makro düzey deneyimlerde ise kurumlara yönelik beklentilerin karşılanmadığı, çözüm ve güven arayışlarının giderilmediği, maruz kalan ve ailesinin kurumlar ve görevlileri aracılığıyla istismarın yeniden üretim süreçlerini deneyimlediği ve güvenli ilişki deneyimlerinin sınırlı sayıda olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Aile, Cinsel İstismar, Çocuk, Fenomenoloji, Sosyal Sermaye.