Blaga Dimitrova'nın şiirlerinde özgürlük arayışı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SLAV DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİLİZ ÇÖLMEKÇİOĞLU

Danışman: Melahat Pars

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Blaga Dimitrova çağdaş Bulgar edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Eserleri 20. yüzyılın otuzlu yıllarından itibaren edebiyat dergilerinde yayımlanan, politik ve toplumsal baskıların en sert olduğu dönemlerde bile cesurca özgün yapıtlar ortaya koyan Blaga Dimitrova'nın şiiri her bakımdan özgürlük arayışı içinde olan bir yaratıcılık örneğidir. Blaga Dimitrova'nın yaratıcılığının ilk yıllarında ağır bir savaş deneyiminin ardından ülkeye özgürlük ve barış vaadiyle gelen komünist düşünceye idealist bir şekilde bağlandığı görülmektedir. Bu nedenle Dimitrova'nın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin Stalin ideolojisinin Bulgaristan'da baskın olduğu bu yıllarda yazdığı şiirlerde Parti'ye ve sosyalist gerçekçiliğe büyük bir sempatiyle yaklaştığı gözlenir. Ne var ki, birkaç yıl sonra Komünist Parti'nin özgürlük vaadinin pek de gerçekçi olmadığını, ülkede özgür düşünceye karşı baskıların arttığını fark etmesiyle birlikte şiirlerindeki politik ton değişmeye başlar. Şairin söz konusu yıllarda yaşadığı hayal kırıklığı eserlerine de yansır. Şiirlerinin alt metninde özgürlüğe duyduğu hasret kendisini yavaş yavaş hissettirmeye başlar. Yenilikçi bir şiir anlayışıyla sadece içerik olarak değil, biçimsel olarak da cesur denemeler yapan Dimitrova, linguistik ve somut şiir gibi, görselliğin ön planda olduğu eserler ortaya koyar. Bu türlerin dışında toplumsal şiirler, felsefi derinliği olan şiirler de kaleme alır. Yaşadığı çağın tüm sorunlarına karşı bir aktivist olarak da tepki veren şairin bu kişilik özelliği onu komünizm sonrasında Bulgaristan Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından cumhurbaşkanlığı yardımcılığı görevine kadar götürmüştür. Blaga Dimitrova, sadece teoride değil pratikte de özgürlük arayışında olmuş bir şairdir. Çalışmamızda Blaga Dimitrova'nın yaşadığı dönemin toplumsal ve siyasal arka planına yer vererek şairin eserlerindeki özgürlük arayışını ne şekilde gerçekleştirdiği incelenmeye çalışılmıştır.